Кветка пажоўклая

Любовь - всегда одна: Ни выстрела, ни вздоха, Любовь - это когда Хорошим людям плохо. А.Васільеў

Калі правесці паралель з апавяданнем М.Зарэцкага "Ворагі", на якое я пісаў рэцэнзію ў мінулы раз, то і тут у сюжэце жаночая трагедыя паказана вачамі закаханага мужчыны, але "любоў - гэта слабасць", як сцвярджае Арончык, сябра галоўнага героя. Вось і Марына Гарнова не згаджаецца на шлюб, бо не імкнецца шчасця, ёй дастаткова кахаць, але на ёй бацькоўскі праклён. Яна, як і Ніна Купрыянава, была перад выбарам: контррэвалюцыянер брат, або адданасць камуністычнай ідэі. У адрозненні ад гераіні "Ворагаў" яна наплявала на кроўнае радство і нібы волат-цягнік, выкаваны рэвалюцыяй, парэзала жыццё брата... Пераасэнсаваўшы гэта, змянілася і часам на яе находзілі самотныя думкі пра смерць. І зноў М.Зарэцкі падказвае нам фінал гісторыі:

Але чыгунка бліжэй мне, больш захапляе... Ведаеце што, я памру на чыгунцы.

Заканчэнне гэтай гісторыі больш трагічнае, чым у "Ворагах": Булановіч бачыць цела любай Марыны, якая скончыла жыццё карэнінскім самагубствам.

Згубіла сваё месца ў жыцці. Дык навошта жыць?

Гэта словы з запіскі Гарновай, якую паказаў Булановічу пасля яе смерці закаханы настаўнік Абшарскі. У гэтай фразе галоўная тэма твора, як мне бачыцца: героі і ахвяры рэвалюцыі не могуць знайсці сваё месца, як ліст восеньскі Гуторскі, як кветка пажоўклая Гарнова.

І таму адляцела, адпала ад дрэва жыцця, зволіла месца здароваму, свежаму. І нямала было такіх кветак, што прыцягнуліся к сонцу Кастрычніка...

Мiхась Зарэцкi был расстрелян в годы сталинских репрессий . Сегодня некоторые его произведения стали хрестоматийными, вошли в школьную программу белорусских школ. Одно из самых известных и анализируемых произведений - рассказ «Кветка пажоуклая». Трагическая история жизни революционерки Марины, дочери и сестры, предавшей своего отца и брата во имя Великой идеи. Женщины и человека потерявшего место в жизни.

Кветка пажоўклая. І таму адляцела, адпала ад дрэва жыцця, зволіла месца здароваму, свежаму. І нямала было такіх кветак, што прыцягнуліся к сонцу Кастрычніка, што закрасавалі ў ім цветам жывым, пышна-дзейным. Але глыбока ўраслі карані ў атрутна-гнілую глебу, набраклую лёкам смяртэльным. І не вытрымалі палкага сонца. Пажоўклі...

Но есть в сборнике и более жизнеутверждающие рассказы – «Смерть». Пожилой человек, ищет в конце жизни покой, побеждающий страх смерти и утверждающий жизнь. И находит!

...Дык вось яно ў чым!.. Вось што дае яму гэты спакой! Вось што з смерцю яго пагадзіла! «Дзетак прыстроіў, хадзяйства наладзіў... што ж яшчэ больш?» Ён не жыве ўжо... тут не жыве, у сваім старым, бяссільным целе. Ён жыве там, дзе «дзетак прыстроіў, хадзяйства наладзіў», дзе яго праца, дзе скутак жыцця яго, дзе працяг гэтага жыцця. І гэты працяг жыцця - ён не памрэ, ён астанецца. У ім будзе жыць гэты просты спакойны старац нават і пасля таго, як закапаюць яго старое, недалужнае цела... - Дык во яно што! Во што дае гэты спакой!

Глубоко философское содержание рассказа «Радасць» щедро дарит причастность к чему-то очень важному в жизни каждого человека…

Часам у пералівах хваль, што скібамі рэжуць паверхню цёмнага віру, мы бачым адбітак насупленых хмар, душным цяжарам навіслых над намі. Тады мы кажам: - Гэта Сум. А часам выблісне сонца і хвалі зайграюць вясёлкай, разарвуць, рассыпяць сонечны бляск у мільёны агнёў-самацветаў, рассеюць наўкола шчодраю жменяй іскры гарачыя. Тады мы кажам: - Гэта Радасць... Рознае сонца бывае. І Радасць бывае розная...

Радость преступника, избежавшего наказания… Радость семьи чернорабочего, купившей дешево, с оказией, колченогий стол, что сможет вместить всю семью и в горе, и в радости… Радость общей великой Победы у человека, потерявшего в битве родных и близких…

Часамі сонца - палкае, шчырае - прынікае да самай зямлі, сціскае яе ў сваіх моцных абнімках, смагла цалуе агнёвымі вуснамі. Бывае такое магутнае сонца... І бывае Радасць такая...

А вот повесть «Ой, ляцелі гусі...» вызвала во мне много эмоций, объяснить себе которые я не могу… Что же такое дружба?

Сяргей з поўнай шчырасцю пацвердзіў: - Я заўсёды лічыў цябе за лепшага свайго сябра. Барковіч не звярнуў ніякай увагі на яго словы. - Вось так... разумееш?.. А ўсё-ткі мы з табой ворагі адзін аднаму.. Найлюцейшыя ворагі, якія толькі могуць быць... - Адам! Што ты гаворыш? - Найлюцейшыя ворагі... Фатальныя ворагі... Мы ўвайшлі адзін к аднаму ў жыццё, каб папсаваць яго... Так увесь час і было...

А любовь это всегда зависимость? Женское счастье имеет право на жестокость?

А в целом я, безусловно, я очень рада этой моей новой литературной встрече!!!

Міхась Зарэцкі - адзін з тых аўтараў, хто пісаў рэальна цікава. Паводле ўспамінаў, ягоныя кнігі выкрадалі з бібліятэк, а старонкі з асабліва пікантнымі сцэнамі нават вырывалі. Справа, аднак, была не толькі ў вастрыні сюжэтаў, але і ў іх глыбіні: творы пісьменніка дагэтуль можна прачытаць па-рознаму. Адзін з такіх прыкладаў - апавяданне "Ворагі", упершыню апублікаванае ў 1923 годзе.

ЗАВЯЗКА: паступіла інфармацыя, што былы памешчык Купрыянаў вядзе контррэвалюцыйную агітацыю і нават мае дачыненне да вядомай банды. Гуторскі, старшыня павятовай надзвычайнай камісіі, пастанавіў разабрацца асабіста. Праўда, ёсць адзін нюанс: з дачкой таго памешчыка яго звязваюць даўнія стасункі.

Паводле ўласных успамінаў, Зарэцкі пачаў пісаць у 1921 годзе, пабачыўшы ідэю першага апавядання ў сне. Адпаведна, "Ворагі" былі створаны ў 1921-1923 гадах: вірлівы час, прасякнуты пафасам рэвалюцыйнай барацьбы. Калі чытаць павярхоўна, то і тут прысутнічаюць усе адпаведныя атрыбуты тагачаснага шалу. З той толькі розніцай, што Зарэцкі піша не столькі пра перамогу, колькі пра пераможных.

Пажоўклае, спарахнелае лісце - важная тэма, якую пісьменнік адрэфлексоўвае не толькі ў "Ворагах" (узяць тую ж "Кветку пажоўклую"). Ён з сумам канстатуе, што такое лісце мусіць адмерці, аднак ставіцца да яго з выразнай спагадай. Пад заклікі знішчаць ворагаў Зарэцкі адмаўляецца ад класавага падыходу і вылучае сярод масаў ды класаў чалавека.

Я чытаў апавяданне раней, аднак пры паўторным падыходзе нават не думаў кінуць: некалькімі трапнымі абзацамі Зарэцкі зацягвае ў плынь падзей, якую сам жа пазней запаволіць. Калі апавяданне адстаялася ў маёй хамчынай галаве, я пастанавіў, што момант сюжэтнай "прасадкі" і ёсць самы важны - спыніўшы дынаміку, аўтар прагаворвае вуснамі героя ўласныя думкі.

АДЗНАКА: 9 з 10.