Кветка пажоўклая

Калі правесці паралель з апавяданнем М.Зарэцкага "Ворагі", на якое я пісаў рэцэнзію ў мінулы раз, то і тут у сюжэце жаночая трагедыя паказана вачамі закаханага мужчыны, але "любоў - гэта слабасць", як сцвярджае Арончык, сябра галоўнага героя.
Вось і Марына Гарнова не згаджаецца на шлюб, бо не імкнецца шчасця, ёй дастаткова кахаць, але на ёй бацькоўскі праклён. Яна, як і Ніна Купрыянава, была перад выбарам: контррэвалюцыянер брат, або адданасць камуністычнай ідэі. У адрозненні ад гераіні "Ворагаў" яна наплявала на кроўнае радство і нібы волат-цягнік, выкаваны рэвалюцыяй, парэзала жыццё брата... Пераасэнсаваўшы гэта, змянілася і часам на яе находзілі самотныя думкі пра смерць. І зноў М.Зарэцкі падказвае нам фінал гісторыі:

Заканчэнне гэтай гісторыі больш трагічнае, чым у "Ворагах": Булановіч бачыць цела любай Марыны, якая скончыла жыццё карэнінскім самагубствам.

Гэта словы з запіскі Гарновай, якую паказаў Булановічу пасля яе смерці закаханы настаўнік Абшарскі. У гэтай фразе галоўная тэма твора, як мне бачыцца: героі і ахвяры рэвалюцыі не могуць знайсці сваё месца, як ліст восеньскі Гуторскі, як кветка пажоўклая Гарнова.

Мiхась Зарэцкi был расстрелян в годы сталинских репрессий .
Сегодня некоторые его произведения стали хрестоматийными, вошли в школьную программу белорусских школ.
Одно из самых известных и анализируемых произведений - рассказ «Кветка пажоуклая». Трагическая история жизни революционерки Марины, дочери и сестры, предавшей своего отца и брата во имя Великой идеи. Женщины и человека потерявшего место в жизни.

Но есть в сборнике и более жизнеутверждающие рассказы – «Смерть». Пожилой человек, ищет в конце жизни покой, побеждающий страх смерти и утверждающий жизнь. И находит!

• Дык во яно што! Во што дае гэты спакой!

  Глубоко философское содержание рассказа «Радасць» щедро дарит причастность к чему-то очень важному в жизни каждого человека…

• Гэта Сум.

• Гэта Радасць... Рознае сонца бывае.

Радость преступника, избежавшего наказания…
Радость семьи чернорабочего, купившей дешево, с оказией, колченогий стол, что сможет вместить всю семью и в горе, и в радости…
Радость общей великой Победы у человека, потерявшего в битве родных и близких…

А вот повесть «Ой, ляцелі гусі...» вызвала во мне много эмоций, объяснить себе которые я не могу…
Что же такое дружба?

• Я заўсёды лічыў цябе за лепшага свайго сябра.

• Вось так... разумееш?.. А ўсё-ткі мы з табой ворагі адзін аднаму.. Найлюцейшыя ворагі, якія толькі могуць быць...
• Адам! Што ты гаворыш?
• Найлюцейшыя ворагі... Фатальныя ворагі... Мы ўвайшлі адзін к аднаму ў жыццё, каб папсаваць яго... Так увесь час і было...

  А любовь это всегда зависимость?

А в целом я, безусловно, я очень рада этой моей новой литературной встрече!!!

Міхась Зарэцкі - адзін з тых аўтараў, хто пісаў рэальна цікава. Паводле ўспамінаў, ягоныя кнігі выкрадалі з бібліятэк, а старонкі з асабліва пікантнымі сцэнамі нават вырывалі. Справа, аднак, была не толькі ў вастрыні сюжэтаў, але і ў іх глыбіні: творы пісьменніка дагэтуль можна прачытаць па-рознаму. Адзін з такіх прыкладаў - апавяданне "Ворагі", упершыню апублікаванае ў 1923 годзе.

ЗАВЯЗКА: паступіла інфармацыя, што былы памешчык Купрыянаў вядзе контррэвалюцыйную агітацыю і нават мае дачыненне да вядомай банды. Гуторскі, старшыня павятовай надзвычайнай камісіі, пастанавіў разабрацца асабіста. Праўда, ёсць адзін нюанс: з дачкой таго памешчыка яго звязваюць даўнія стасункі.

Паводле ўласных успамінаў, Зарэцкі пачаў пісаць у 1921 годзе, пабачыўшы ідэю першага апавядання ў сне. Адпаведна, "Ворагі" былі створаны ў 1921-1923 гадах: вірлівы час, прасякнуты пафасам рэвалюцыйнай барацьбы. Калі чытаць павярхоўна, то і тут прысутнічаюць усе адпаведныя атрыбуты тагачаснага шалу. З той толькі розніцай, што Зарэцкі піша не столькі пра перамогу, колькі пра пераможных.

Пажоўклае, спарахнелае лісце - важная тэма, якую пісьменнік адрэфлексоўвае не толькі ў "Ворагах" (узяць тую ж "Кветку пажоўклую"). Ён з сумам канстатуе, што такое лісце мусіць адмерці, аднак ставіцца да яго з выразнай спагадай. Пад заклікі знішчаць ворагаў Зарэцкі адмаўляецца ад класавага падыходу і вылучае сярод масаў ды класаў чалавека.

Я чытаў апавяданне раней, аднак пры паўторным падыходзе нават не думаў кінуць: некалькімі трапнымі абзацамі Зарэцкі зацягвае ў плынь падзей, якую сам жа пазней запаволіць. Калі апавяданне адстаялася ў маёй хамчынай галаве, я пастанавіў, што момант сюжэтнай "прасадкі" і ёсць самы важны - спыніўшы дынаміку, аўтар прагаворвае вуснамі героя ўласныя думкі.

АДЗНАКА: 9 з 10.

Твор пра станаўленне савецкай улады, у якім аўтар прыцягвае ўвагу чытача праз спачуванне асабістым лёсам герояў. Аўтар, нібы задае загадку, на якую шукаем адказ на наступнай старонцы, а адбываецца гэта на фоне гістарычных падзей. Кемлівы і ўважлівы чытач адразу здагадаецца пра каханне Ніны Купрыянавай да злачынца Зарубы. Першая падказка М. Зарэцкага, калі з дома Купрыянавых выйшла не 10, а 9 бандытаў, а Зарубе ўдалося збегчы. Другая падказка, калі Ніна не адказвае на пытанне Гуторскага:

Ворагі - бо Ніна жыве ў сям'і са старым панскім укладам, а Гуторскі - чэкіст, рэвалюцыянер, будаўнік савецкай дзяржавы, нягледзячы на ранейшае каханне. Менавіта яно засцілае яму вочы, калі не заўважае трэцюю падказку М. Зарэцкага, калі Ніна хоча ўратаваць бацьку ад растрэла за тое, што дапамагаў бандытам:

І сам Гуторскі, не ведаючы праўды, пераконвае Ніну ў тым, што трэба захаваць самае дарагое. Вось так аўтар засяроджвае ўвагу на псіхалагізме і пачуццях, якія перашкаджаюць лагічным паводзінам класавых ворагаў.

Такім чынам, аўтар ставіць герояў перад выбарам: каханне або бацькоўскі абавязак, каханне або грамадзянскі доўг? Што абяруць героі? Прапаную вам прачытаць гэты твор, бо там і цяжарнасць, і нажавое раненне, і шмат чаго цікавага...
І яшчэ прыгожы вобраз восені ў абмалёўцы безвыходнасці лёсаў герояў прапануе М. Зарэцкі:

Не прэтэндую на нейкую прадбачлівасць, але за дзень да прычытання "Ворагаў", дзе галоўны герой з'язджае ў пошуках новага жыцця, напісаўся верш:

ВОСЕНЬ

Кроплі адусюль…
Ўсё, бывай! Пакуль!
Ты цяпер адзін,
Я прашу, сыдзі
Ў восень…Вось…

Сам сабе суддзя,
Ведаў загадзя,
Сёння будзе дождж,
Нібы ў сэрцы нож
Носім… Носім…

Жыў ты, як усе –
Ў доме без вакон.
Ярка-жоўты дождж
Сыплецца вакол
Восень… Восень…

Выпусці душу
З камяністых сцен,
Выпусці усё,
Што сказаць хацеў,
Просім… Просім…

Дзверы дабрыні
Рана зачыніў,
Вецер за вакном,
Ты забыў свой дом –
Восем… Вось…

Кроплі пацяклі,
Ты ляціш, як ліст,
Некуды цяпер,
Адзінокі звер,
Хтосьці… Хтось…