Ладдзя роспачы

- Ну что? Поговорили?

• В шахматы играли.
• В шахматы?
• Я отказался играть на стороне кардинала.
• Ну и правильно сделал. Молодец!
• Партию я еще не выиграл, а вот жизнь уже проиграл.
• Ну, это мы еще посмотрим!

  Диалог из художественного фильма "Д'Артаньян и три мушкетера"

  Я в полном восторге от прозы Короткевича! Я уже давно считаю его моим любимым белорусским писателем, но он умудряется открывать для меня все новые и новые свои сильные стороны. Вот и теперь "Ладья отчаяния" стала для меня лучшей короткой повестью, прочитанной за последние пяток лет. Я поразился, сколько много можно вложить в такой небольшой пятидесятистраничный формат.

  Сюжет достаточно прост. Главный герой уленшпигелевского типа Гервасий Выливаха из города Рогачева волей своей раздольной судьбы вынужден встретиться со Смертью, которая направляет его в итоге на Ладью Отчаяния, в которой перевозят из этого мира в Ад. Там, в подземном адовом царстве ему еще предстоит встретиться с этой старухой, чтобы окончательно решилась его судьба...

  Три части повести Дебют рогачевской разгульной жизни, миттельшпиль движения по подземному миру в Ладье и знакомство Выливахи со своими соседями по несчастью и эндшпиль - разговор со Смертью написаны просто фантастически и одновременно глубоко философски, особенно красив последний аккорд, решающий судьбу шахматного поединка двух антиподных героев.

  Понятно, что совершенно необязательно любить героев, автор не призывает к этому, однако каждый сможет принять и отождествить предлагаемый сюжет по-своему. У меня, например, возникла главная ассоциация - что же такое Ладья Отчаяния - мне она представляется всей Беларусью, можно сказать, целым народом, населяющим эти полесские и двинские леса и поля. Белорусы очень толерантные, они могут долго долго терпеть, но всему может придти предел и тогда этот гордый неуступчивый народ может прыгнуть выше головы.

  Сам же Гервасий здесь не самый идеальный, но все же тот самый бунтарь, который может всколыхнуть все вокруг себя, жизнелюб, музыкант, патриот, он может в нужный момент раскрыть свои лучшие стороны. Здесь я вижу потенциал для абсолютно любого человека, всегда можно изменить свою жизнь и принять в нужное время серьезное решение.

  Сильное произведение, которое я рекомендую абсолютно всем друзьям. Лучше читать на белорусском языке или послушать блестящее исполнение Андрея Коляды, но есть и переводы этой замечательной повести.

  Как бонус, можно также

  Дальше...

  посмотреть клип группы Дзечуки по мотивам повести

  Есть также целая аудио-постановка известной белорусской фольк-группы "Стары Ольса", которую можно найти также на Ютьюбе, а также можно посмотреть и мультипликационный фильм

  Но это все бонусы, а сначала - прочитайте саму повесть, кто хочет узнать побыстрее сюжет - есть еще один хорошо сделанный спойлерный буктрейлер...

  Приятного чтения и просмотра!

– Дагэтуль я думаў, што здзекавацца можа толькі жыццё. І гэта было адзіным апраўданнем таго, што ты існуеш, Смерць.

У аповесці Караткевіч распавядае нам гісторыю Гервасія Вылівахі, двараніна з Рагачова. Гервасій веў разгульны вобраз жыцця, як цяпер кажуць адрываўся на поўную катушку. І вось аднойчы ў госьці да яго завітала Смерць і сказала - пайшлі. Апынуўшыся ў пекле, Гервасій трапляе ў Ладдзю Роспачы, у якой самотныя памерлыя душы па падземнай рацэ грабуць у царства Смерці. Гервасій і тут не разгубіўся, не паў духам, ён весяліць народ, спявае песні бы на вяселлі, а не на сваім апошнім шляху, здекваецца з Перавозчыка, учыняе бунт на Ладдзі. Мне асабліва спадабаўся момант, калі Ладдзя праплывала над родным городам Вылівахі - Рагачовам, Гервасій узнімае вясло і грукае падземнае неба з словамі: "Браты рагачоўцы, выпіце колькі хто можа за нас!!!".
І, неверагодна, - яго пачулі на зямлі:

Дыякан царквы святога Міхала, што ў Лучыне, пад Рагачовам, запісаў у сваім летапісе, што таго года ў ясны майскі дзень пралунаў рагачоўскімі вуліцамі страшны, як землятрус, шматразовы грукат. [...]
А потым з апраметнай прагучаў, нібы ў бочку, замагільны голас:
– Братцы рагачоўцы, выпіце колькі хто можа за нас!!!
Магістрат кінуўся ў паніку. З гэтай прычыны каталікі ўчынілі пагром праваслаўных, а праваслаўныя падпалілі замкавы касцёл. Усё, што здарылася, аднеслі за кошт падкопаў Сатаны. І, аднак, пераважная большасць жыхароў скарысталася з гэтай парады, дарма што яна паходзіла з вуснаў д’ябла. А “маглі“ яны нямала. Летапісец, сузіраючы агульную п’янку, шмат бедаваў аб маральнай недасканаласці людзей і запоўніў цэлыя тры старонкі летапісу самай абрыдлівай дыдактыкай.

Прыплыўшы да зямлі, у рэзідэнцыю Смерці, Гервасій разганяе варту, паганіць браму Жаху і ,нарэшце, трапляе на прыём да Смерці. Смерць прапануе згуляць з ёю ў шахматы. Стаўка - жыццё. Гервасій пагаджаецца.... А што было далей даведаецеся прачытаўшы аповесць))

Невялічкая аповесць, а столькі пазітыву ад прачытанага! І адначасова - філасофіі... Пазнаецца арыгінальны стыль Караткевіча. Кажуць: Караткевіч - гэта наша ўсе. Далучаюся!
Прадчуваю, якім будзе цікавым "Дзікае паляванне караля Стаха"! Мммм...

Шмат часу не пісаў на роднай мове, а пісаць што-небудзь, звязанае з творамі Караткевіча на іншай мове акрамя той, на якой пісаў ён сам, было непаважліва да асобы гэтага Пісьменніка.
Дык вось, гэты невялічкі твор я даволі даўно вырашыў прачытаць, але давялося толькі зараз. Адзінае, аб чым я магу шкадаваць з гэтай нагоды, што я так доўга адкладваў для сябе знаёмства з Караткевічам. Хай вялікі шэраг беларускіх слоў, якія сустрэліся мне ў творы, засталіся не зусім зразумелымі для мяне (штосьці забыў, а штосьці і не ведаў увогуле), але гэта не перашкодзіла мне атрымаць сапраўдную асалоду ад чытання. Я і не мог стрымаць слёз (толькі ў адзіным моманце бліжэй да канцу), і смяяўся (значна часцей), нават у голас.
Што тычыцца галоўнага герою, то спачатку пра яго нельга сказаць чаго-небудзь добрага, але потым аўтар яскрава паказвае чытачам, за што можна палюбіць Гервасія. Яго можна палюбіць за яго любоў да жыцця, за яго любоў да Радзімы, кожнай кветачкі, кожнай жывёлы, кожнага кавалачка роднай замлі; а яшчэ за тое, што ён можа кахаць усім сэрцам. Тое, як ён падымае бунт, як ён трапна затыкае сваіх недабразычліўцаў (у тым ліку і Смерць), не могуць не зачараваць чытачоў, якія вымушаны змяніць свае адносіны да Гервасія.
Такім чынам, знаёмства з творчасцю Караткевіча адбылося, і, спадзяюся, надалейшыя мае сустрэчы з яго творамі прынясуць мне такую ж асалоду, як і "Ладдзя Роспачы".

З гэтым творам мне пашэнціла сутыкнуцца аж тройчы: два разы традыцыйна і адзін не вельмі. За той раз, калі было не вельмі традыцыйнае сутыкненне, я хачу падзякаваць AlesMoyski . За што? А за тое, што праз гэтага спадара я выпадкова трапіла на тэатральную пастаноўку самай філасофскай аповесці Уладзіміра Караткевіча. Нельга сказаць, што я была ў захапленні, а трэба сказаць, што я была ў супер вялікім захапленні. Яшчэ раз дзякую ~_~
Што ж да самой "Ладзі", то перш чым чытаць упершыню, я задалася пытаннем: "Пры чым тут роспач і якая менавіта ладдзя?". Толькі потым я ўсвядоміла ўвесь маштаб таленту Караткевіча, таленту ўкладваць глыбокі філасофскі падтэкст нават у кароткую назву. Не трэба ўжо, напэўна, шмат гаварыць пра стыль пісьменніка (ўсё і так ведаюць, што ён непараўнальны, сакавіты, жывы, а хто не ведае, той падазравае). Я толькі хачу адзначыць, што іранічныя словы Гервасія Вылівахі (галоўнага героя), заўсёды ўзбуджаюць мае пачуцці: будзь то смех, будзь то жаданне тварыць, будзь то імкненне да самаўдасканаляння.

Асобна трэба сказаць пра неверагодную сатыру на рэлігію, ў прыватнасці на святароў. Тут я ўбачыла ўпершыню Караткевіча, як чалавека з завостраным пачуццём гумару.

Ну і маё любімае напрыканцы...

P.S. Пасля другога прачытання мае эстэтычна-літаратурныя сэнсары знаходзіліся ў найвышэйшым узбуджэнні (да і зараз яшчэ).

Народны літаратурны тэатр "Жывое слова" двойчы паказваў спектакль "Афарызм", бо жадаючых паглядзець прэм'еру было ўдвая больш, чым змяшчае зала. Спектакль быў знітаваны ў тым ліку і з "Ладдзі роспачы" Уладзіміра Караткевіча, а Гервасій Выліваха для мяне быў увасабленнем майго героя. Пра такіх Аляксандр Васільеў спяваў:

Аднак, Гервасій змог паказаць Смерці, што ён варты таго, каб жыць не толькі партыяй у шахматы, але і сваім дзёрзкім характарам, вольным норавам. Ён сумеў кінуць выклік велічы Смерці, як і многія героі У.Караткевіча. І смерць адпусціла яго на замлю разам з каханай і сябрамі, з якімі ён пазнаёміўся ў ладдзі роспачы, што везла іх на той свет.

Гэтыя прыгоды, як і сам твор, прасякнуты містыкай. Містычныя малюнкі са страшнымі істотамі без твараў, якія прымаюць душы на беразе і істота цара івана, што ляціць над морам і за яе чапляюцца дзевяць яго жонак, і акрываўлены сын хоча яго задушыць.
Твор носіць гістарычны характар і ідэю любові да роднай зямлі, як і многія творы У.Караткевіча. Больш за ўсё Выліваха любіць родны Рагачоў, менавіта зямлю, а не толькі выпівох-сяброў і жанчын, нават замужніх. Гэта даказвае сустрэча з Бонай Сфорца, якой ён паказвае камяніцу і іншыя краявіды, і апошняя адмаўляецца яго пакараць, а дорыць медальён з выявай цівуна. Цікава, што з ёй Гервасій сустракаецца пры жыцці, а цар Іван ужо ў царстве мёртвых, хоць памёр пазней яе гадоў на 30. Выдатны гісторык У.Караткевіч не мог памыліцца, а гэтым яшчэ дадаў містычнасці і рассунуў часавую прастору ў паралельным свеце памерлых. А якія містычныя недакладнасці заўважыце вы? Прыемнага чытва!

Если эта книга есть в подборке "Книга без читателей", то смело можете ее убирать.
Жил да был на земле белорусской дворянин Геврсий Выливаха. Был не богат, зато родовит, нравом обладал буйным и веселым, в девицах недостатка никогда у него не было. И друзья у него под стать были. И вот уж они куролесили, гуляли-выпивали-красных девиц совращали. Пока не пришла за Геврасием Смерть и не привела его Ладье Отчаяния, на которой Перевозчик переправлял умерших в Ад. И только стойкость духа и оптимизм Геврасия смогли вывести его самого и остальных обреченных из Ада.

За что люблю белорусов, так это за их любовь к Родине. Именно этой любовью пропитана "Ладья Отчаяния". Читала по рекомендации и не пожалела.

Читала параллельно с нашим классиком Львом Толстым, поэтому очень даже хорошо прочувствовала русскую и белорусскую литературы!

И помогло восприятию моё сентябрьское путешествие в Беларусь, когда на экскурсиях рассказывали о нелегкой судьбе в жизни белорусского народа, оно у меня свежо в памяти!

Именно в эту книгу вошли четыре произведения автора:

“Ладья Отчаяния”, “Седая легенда”, “Цыганский король”, “Листья каштанов”, “Чозения”.
В.Короткевич пишет историческую прозу, прозу о войне, об отдельно взятых народностях, которые жили в 17 веке в Беларуси - о цыганах.

Каждая повесть интересна и самобытна по-своему, сразу слышен белорусский язык, колоритность речи и слОва.

В "Ладье отчаяния " много аллегорий и философских мыслей, над которыми очень задумалась.

А начало "Листьев каштана " думала, что пишет Паустовский, потом очнулась...

Я рада, что познакомилась с белорусским писателем, классиком, расширила немного свои горизонты!