
Ваша оценкаЖанры
Рейтинг LiveLib
- 546%
- 446%
- 38%
- 20%
- 10%
Ваша оценкаРецензии
Morra7 мая 2019 г.Читать далееЗдаецца, на вуліцы сучаснай беларускай літаратуры нарэшце свята - чытачы дачакаліся сапраўдны дэтэктыў. Прыемная беларуская мова, добры густ, містыка і каханне (нават фізічнае, вось як!) - амаль ідэальнае чытво. Сапраўды, нягледзячы на некаторыя, так бы мовіць, шурпатасці ды няроўнасці, "Ноч цмока" хочацца, перш за ўсё, хваліць і раіць знаёмым. І гэта цудоўна.
Жанравая прыналежнасць кнігі адназначная. Малады следчы нейкага раённага центру расследуе забойства дзяўчыны ў амаль закінутай вёсцы. Ужо з першых старонак зразумела, што забойства незвычайнае, бо вакол цела няма аніякіх слядоў. І вось побач з лініяй расследвання ўзнікае яшчэ адна - містычная, якая ўсё болей і болей затягвае ў свае абдоймы таварышча следчага, а з ім і чытача. З містыкі чакана вынікае адсылка да мінулага і зусім нечакана - палітычны змест. Але дзіўны гэты кактэйль выглядае цалкам арганічна. У Гапеева неяк вельмі проста атрымліваецца спалучыць шэрую рэчаіснасць правінцыі з фальклорнымі матывамі, а казённа-службовае - з эмацыйным і прыватным. І хоць Васіль да апошняга шукае "сапраўдныя" карані здарэння, мяне (ды і Васіля) аўтар, здаецца, пераканаў - сярод адзнак нашага часу ёсць месца і ведзьмакам, і цмокам, і страшным абрадам. Дарэчы, фантасмагарычны эпізод з адурманеным Васілём пад грушай і голымі жанчынамі, якія ў тумане аруць зямлю - ці не лепшы ў рамане па эмацыйнай напружанасці. У нейкім сэнсе ён нават нагадаў знакаміты эпізод з пагоняй у дрыгве ў "Дзікім паляванні караля Стаха". Нацыянальны змест, сплаў рэальнага і містычнага, каханне, якое абуджаецца ў такіх няпростых абставінах - здаецца, я ведаю, чым мог натхняцца Гапееў. І атрымалась няблага.
Не ўсё ў рамане гладка, ёсць пытанні, ёсць моманты, якія падаліся мне штучнымі - занадта ідэальная Надзея (ізноў жа - Надзея Яноўская!) і занадта хуткае разгортванне адносін паміж галоўнымі героямі (бач ты, месяц яны сустракаюцца, а ўжо пачынаюцца пытанні пра "я хачу нарадзіць ад цябе дзіця"), нейкая павярхоўнасць фальклорных ведаў і перабольшчванне ў сутыкненні афіцыйнага і не-. Але ўчора мне забаранілі лаяць раман, таму я спыняюсь (хаця гэта не лаянка, а канструктыўная крытыка!). "Ноч цмока", відавочна, не ідэальна, але займальна і пакідае вельмі добрыя ўраджанні ад знаёмства з новым аўтарам.
12741
lessthanone5019 июня 2018 г.Читать далееДва романа Валерия Гапеева я прочитала подряд, но не в порядке хронологии их появления на свет. По идее, начинать надо было с "Праклёна", но я рада, что всё получилось так, как получилось. "Праклён" - роман знаковый не только для автора, но и для всей современной белорусской литературы, и, боюсь, "Ноч цмока" могла оставить впечатление какого-то последыша, того, что в "Праклён" не вместилось, а выбросить все-таки жалко. А так "Ноч цмока" стала для меня воротами в мир Гапеева, где смелая фантазия уравновешивается хорошим вкусом.
Формулировка из аннотации - "эротическо-мистический детектив на фоне белорусской провинции новейшего времени" - заставила меня настороженно замереть в ожидании какой-то дичи. На самом деле никакой особой эротики в романе нет, а вот мистики, круто замешанной на белорусской мифологии, действительно хватает. И, как во всякой по-настоящему хорошей мистической истории, разумное объяснение событий неизменно соседствует с иррациональным. Сплошная мистика - это так скучно. Поэтому Валерий Гапеев дает нам два варианта разрешения детективной интриги - рациональный и сверхъестественный. Любопытно следующее: ни одно из этих объяснений не является удовлетворительным, везде так или иначе остаются белые пятна. Может быть, все сложится только при соединении двух начал? Кто знает.
Мне очень нравится, как написан этот роман. У Гапеева удивительно легкий, но при этом самобытный слог. Все выверено, все на своих местах, но эффект живой речи, непринужденности не потерян. Увлекательность - повод для отдельной похвалы. "Ноч цмока" интересна как на уровне идей, так и на уровне сюжета. Даже если не закапываться в глубину, внешнего слоя вполне достаточно для того, чтобы читать не отрываясь. Ну и к финалу автор приберег такую бомбу, что роман точно становится незабываемым.
Забавно, что если пересказать книгу в духе той строчки из аннотации, сомнения в целесообразности ее чтения будут выглядеть полностью оправданно. И по факту все вроде бы верно, но звучит как несусветная ахинея. И тут, полагаю, никуда без таланта автора, который умеет не только генерировать очень специфический коктейль идей, но и оформлять его в отличную литературную форму.
121K
Xartym7 декабря 2016 г.Сапраўдны беларускі дэтэктыў
Читать далее“Ноч цмока” – новы раман Валерыя Гапеева. І хаця з мінулым творам пісьменніка яго не аб’ядноўваюць ні адзіныя героі, ні месца дзеяння, адразу ёсць адчуванне, што гэта сэнсавы працяг “Праклёна”. І, нават калі б у новым творы з’явіўся Уладзімір Жабрун, Алесь Лобач, Генадзь Колтун ці нехта з іншых герояў, ніякага б здзіўлення не было.
З самага пачатку раман вельмі падобны на першы сезон амерыканскага серыяла “Сапраўдны дэтэктыў”. У беларускай правінцыі адбываецца незвычайнае забойства – забіта маладая дзяўчына. Яе цела знойдзена пасярод перапаханага поля, але ні каля яе, ні навогул нідзе побач няма якіх-небудзь слядоў. Дзяўчына была голая і быццам працягвала рухацца нават пасля смерці. А судмедэкспертыза выявіла, што яна была цяжарная, хаця большасць знаёмых лічыла яе лесбіянкай.
І з самых першых старонак утвараецца ўражанне, быццам ты не чытаеш кнігу, а сапраўды глядзіш захапляльны дэтэктыў. Каларытныя персанажы, незвычайнае забойства, містыка… І, таксама як і ў серыяле, важнае месца ў кнізе займае галоўны герой, яго светапогляды і адносіны з іншымі людзьмі. Ён падобны на сапраўднага чалавека, які жыве не толькі працай.
Такія ж і іншыя героі кнігі. Цікава, што гэта адзін з нешматлікіх сучасных раманаў, дзе галоўны станоўчы герой – следчы пракуратуры. Таксама да станоўчых персанажаў можна аднесці і мясцовага ўчастковага, і пракурора горада. А мы ж так звыкліся з вобразам міліцыянера-злодзея і абагульняем ўсіх людзей з пагонамі. А калі мы так робім, то ці нашмат мы лепшыя за тых, каго лаем?
У нас большая частка людзей бачыць толькі чорнае і белае. Як ва ўладзе хто, значыць, падхалім, супраць народу. Калі ты не за, значыць, супраць. Вось так і жывуць, лёгка ўсіх дзелячы. Калі недзе міліцыянеры мітынгі разганяюць, дубінкамі лупцуюць, значыць, і ты тут – гэткі ж. І няважна, што я той дзень патраціў, каб украдзеных у Сцёпчыхі курэй знайсці, я ўсё адно тае масці, таго колеру, дубінку магу ў рукі ўзяць...Калі гаварыць пра адрозненне “Праклёна” ад “Ночы цмока”, то галоўнае – гэта маштабнасць. У “Праклёне” было шмат герояў (менавіта герояў, а не персанажаў), дзеянне адбывалася як у Мінску, так і ў вёсках. І мы наглядалі за развіццём падзей менавіта вачамі тых, хто змагаецца за цемру і за свет.
“Ноч цмока” зусім іншая. Увесь маштаб – гэта райцэнтр (дзе ў асноўным развіваеца сюжэт асабістага жыцця галоўнага героя), ды невялічкая вёска. Галоўны герой толькі адзін, які не стаіць на баку добрага ці благога. Ён проста займаецца сваёй справай – даследуе абставіны злачынства. І такім чынам умешваецца ў барацьбу вышэйшых сіл. Робіцца джокерам, які можа дапамагчы як адным, так і другім.
І вось гэта розніца ў маштабе мае прынцыповую розніцу. Мы бачым, што барацьба ідзе на ўсіх узроўнях. Не толькі за права валодання нейкімі там артэфактамі, а менавіта за авалодванне душамі звычайных людзей, якія знаходзяцца на ростанях.
Уся каштоўнасць рамана складаецца з трох кампанентаў. Першае – гэта сама дэтэктыўная гісторыя. Да самага канца чытач не ведае – хто ж сапраўдны забойца. Другое – галоўны герой. Следчы пракуратуры ўяўляе сабою сапраўднага беларуса, які звык ніколі не ісці супраць плыні. Але праз абставіны ў рамане ён павінен перагледзець свае светапогляды. Трэцяе – містыка. Містыка, якая неразрыўна звязана з беларускімі традыцыямі і міфамі.
Аднак частка ідэй, якія праз дзеянні герояў, прапануе нам аўтар, даволі спрэчная. Не будзем раскрываць сюжэту, але не ўсе чытачы стануць на бок аўтара. Хай думкі яго герояў пра нацыянальнае адраджэнне і добрыя, але шлях іх дасягнення выклікае шмат пытанняў.
Маем надзею, што гэта дылогія (заўвага – тое, што два раманы наогул нешта аб’ядноўвае, гэта толькі думкі аўтара рэцэнзіі) абавязкова ператворыцца ў трылогію. І магчыма ў трэцяй частцы Валеры Гапееў адкажа на шмат пытанняў, якія засталіся пасля “Ночы цмока” і “Праклёна”. Будзем чакаць.
Фінал кнігі застаецца адкрытым. Барацьба света і цемры працягваецца.
11527
Цитаты
Подборки с этой книгой

Современная белорусская литература: что читать? | Сучасная беларуская лiтаратура: што чытаць?
Morrigan_sher
- 354 книги

Красный - лучше его нет
Virna
- 1 972 книги
Моя книжная каша
Meki
- 16 163 книги

Детектив українською
Noel-13
- 449 книг

5А. Анархоптахи. Классный журнал
Eli-Nochka
- 2 907 книг
Другие издания
























