Цитаты из книги Спадчына

Але Шагойка. Што з Шагойкам?

Гэты Робін Гуд, Чынгачгук, Чэ Гевара, Мэер Ланскі, Аль Капонэ і Віктар Баранаў у адной асобе не даваў мне спакою. Больш за ўсё ня мог зразумець, як ён падрабляў савецкія банкноты? Проста маляваў ад рукі? Што для мяне было найбольш праўдападобным. Ці меў нейкі прэс і, выкарыстоўваючы клішэ, дапамагаў савецкай уладзе павялічваць грашовую масу? Што падавалася мне малаверагодным.

Я пацікавіўся ў інтэрнэце пра фальшываманэтчыкаў, якія існавалі ў СССР. Самы вядомы зь іх — Віктар Баранаў са Стаўрапалю. Ён сам распрацаваў тэхналёгію падробкі савецкіх купюраў наміналам у 25 і 50 рублёў. І вырабляў іх на друкарскім варштаце. Прычым падрабляў нават вадзяныя знакі. Думка пра тое, што Шагойка мог быць такім Кулібіным, мне падалася фантастычнай.

Бацька замаўчаў, утаропіўся ў вакно і затым сьцішаным голасам дадаў: - У саўгасе ёсьць такі цагляны клюб. Напэўна, ён яшчэ захаваўся. Ну той, што за ракой. У іх там схоў быў. Хтосьці з падробшчыкаў у тым клюбе працаваў. Неяк я падслухаў размову Сіманчыка зь невядомым мне чалавекам. Вось такая гісторыя. Бацька зноў замаўчаў і прылёг. Гэтыя некалькі хвілін размовы, відаць, яго стамілі. Я паправіў падушку і выключыў дыктафон. Зрабіў некалькі крокаў, каб сысьці, але спыніўся, павярнуўся да бацькі і спытаў: - Не паверу, што ты не шукаў той схоў. - Шукаў, але нічога не знайшоў, – адказаў ён з абыякавасьцю ў голасе і не павярнуўшы галавы ў мой бок.

Шагойка прысеў на лаўку, слупкі якой былі ўкапаныя ў зямлю амаль над самым схілам, і зноў закурыў. Ён не баяўся сьмерці. Але хацеў вызначыць для сябе, што мусіць зрабіць на разьвітаньне. Ён не хацеў ніякіх удзячнасьцяў, жалобных аркестраў і салютаў. Не хацеў партызанскіх памінальных сталоў. Але мусіць быць нейкі адыходак? Гэтае амаль філязофскае пытаньне не давала яму спакою.

«Хопіць пустых развагаў, калі навокал такая прыгажосьць», – сказаў сабе Шагойка, устаў і пачаў спускацца з узгорку ўніз да басэйна. Выйшаў на драўляны борцік насупраць фантанаў, зьняў чаравікі і нагавіцы, пінжак і, сеўшы на край, апусьціў ногі ў ваду. Яна ледзь-ледзь даставала да шчыкалатак, але і гэта асьвяжала ўсё цела і прыемна казытала ступні. Вада была нязвыкла цёплай для адкрытага вадаёму, нават для гарачага жніўня.

Штосьці хацелася сказаць, зрабіць, можа, прасьпяваць. Шагойка дастаў з унутранай кішэні пінжака шарыкавую асадку і каліграфічным почыркам напісаў на драўляным борціку: «Тут быў Іван Шагойка». І яму стала лягчэй. Як быццам ён зрабіў штосьці важнае. Як быццам пра яго жыцьцё выдалі кнігу ці зьнялі фільм. І цяпер пра Івана Шагойку будуць памятаць доўга. А пакуль людзі памятаюць – чалавек прысутнічае на гэтым сьвеце.