На заснежаны востраў

Буквально на днях вышла книга Анки Упалы «На заснежаны востраў», и книга, на мой взгляд, просто отличная.

Это моя любимая история, когда невротичный наблюдатель попадает в непривычные и неуютные для себя обстоятельства, где ощущает себя буквально конём в пальто, среди таких же коней только других мастей. Алена очень хорошая наблюдательница как физического так и метафизического, и не менее хорошая писательница, потому текст получился безумно интересным, я не мог оторваться даже ночью.

Книга продолжает современную тенденцию сращивания фикшна и нон-фикшна.
Такой сюжет как «героиня приезжает учиться в Швецию сначала в первый семестр, а потом во второй и наблюдает за собой и миром вокруг» теоретически может так или иначе записать любой, но книга из этого получится только у писателя.

Когда-то на дегустации молдавских вин, я сделал рискованный комплимент производителю, сказав «Это вино мне нравится, в нем меньше всего молдавского в плохом смысле слова, если вы меня понимаете». Так вот, в этой книге нет ничего от беллита в плохом смысле этого слова, если вы меня понимаете. Это просто современная литература, без скидки на происхождение авторки. Когда читал, местами вспоминалась «Я Шарлотта Симмонс» Тома Вулфа, где-то «Норвежский лес» Мураками, а иногда даже каннский призер шведский фильм «Квадрат», который также заглядывает в разрыв между тем, что декларирует общество и тем, как есть на самом деле.

Смело рекомендую «На заснежаны востраў», не пожалейте три рубля и прочитайте.

Мы с автором этой книги одногодки (если точнее, между нами всего два дня разницы), тезки и из одного города. На самом деле, лицо ее мне кажется смутно знакомым - кажется, мы учились в одном лицее. И рассказывает она о своем опыте пребывания в Скандинавии (Швеции). Ну, вы поняли, я никак не могла пройти мимо. ;)

Лирическая героиня мне тоже оказалась близка. Эта вечная неуверенность, ощущение собственной неуместности, инаковости... Разве они географическим положением определяются? Есть в белорусском языке такое непереводимое слово "нягеглы" - неуместный, неуклюжий, нескладный. Вот эти вечные переживания по поводу собственной нягегласцi - бич всего нашего поколения.

А вообще-то это дневниковые записки ученицы одной многонациональной школы для взрослых о быте, о людях, о традиционной северной интровертности и ксенофобии, о том, какие же все мы разные, и вместе с тем, до чего же все мы похожи.

И, могу поспорить, в вашем окружении обязательно найдется кто-то, кого напомнит царственная Тунтематон, наивная, творческая и рассеянная Фартун, умница и аккуратистка Эмико, строгая Ясмин, ветреная и взбалмошная Матильда, энергичная Марьям... И дело тут вовсе не в цвете кожи и разрезе глаз. Страница книги для всех одинаково черно-белая.

Меня немножко коробит от того, как явно автор выставляла напоказ свою прогрессивность, толерантность, либеральность, приверженность европейским ценностям. Аж натужно. Аж искрит. По-моему, лишняя опошляющая топорность, ведь вполне понятно и доступно все уже сказано между строк. И совершенно незачем было нам излагать свои сомнения по поводу выбора менструальной чаши, чтобы убедить в своей раскованности. )))

Очень простой язык, даже мне, слышавшей мову в последний раз чуть ли не в школе, все понятно. И почти чудо, как легко и непринужденно этот текст переводился в моей голове на родной мне русский.

Красивые метафоры и аллегории. Например, о разноцветных осенних листьях, которые никто не сортирует на лучшие и худшие. Об озере, которое становится частью тебя, ведь более чем на 50% мы состоим из воды, которую пьем...

Это было хорошо. Спасибо, Алена, что поделилась.

Спадабалася вельмі. Магчыма, найперш таму, што мне падалося, бы аўтарка - назіральніца паводле жыцьцёвае ролі, як і я. Але ўсё адно некалі й назіральнікі робяцца болей ці меней актыўнымі ўдзельнікамі. Я б гэтую гісторыю назвала мульцікультурніцкаю. Якія мы - самыя па сабе, з такімі, як мы, зь іншымі, з цалкам іншымі? Як кожны з нас і ўсе мы ўжываемся ў сьвеце, як мы гэты сьвет бачым? Было цікава паглядзець на сьвет і стасункі паміж людзьмі вачыма аўтаркі, назіральніцы-ўдзельніцы. Аўтарка мела цікавы, у нечым унікальны досьвед, я ўдзячная за магчымасьць даведацца пра яго. І! Прывабны стыль! Лёгка чытаецца, лёгка ўяўляецца!

Адразу водгук не напісаў. А твор варты. Дзённік, не дзённік... Досыць стрыманая, але вельмі душэўная проза. Нічога мудрагелістага быццам бы. Тым не менш - настрой у кожным сказе. Так пісаць - трэба майстэрства мець. "Ну зараз я напішу вам шчыра!". Не, выпадак не той. Скупыя "северныя" фарбы. І жывыя людзі. Цікава было чытаць пра мігрантаў - не ў рэчышчы "выпуска навінаў", а проста як пра людзей з рознай, але ў чымсьці і падобнай ментальнасцю. І ў гэты ж час адбываюцца нейкія падзеі ў свеце (Алексіевіч, Трамп, Сірыя). І мы бачым сябе. Бо жывём менавіта зараз. І вельмі асабістая проза робіцца крыху агульнай. Ну мне вось так падаецца:)

Ці марыце вы патрапіць у Скандынавію? Я вельмі цеплалюбівы чалавек, але ўсё роўна мару. Нарвегія, Швецыя, Фінляндыя… Гэтыя краіны заўсёды прыцягвалі мяне. З новай кнігай Анкі Упалы з’явілася магчымасць паглядзець на Швецыю вачыма беларускі.
Пісьменніца і перакладчыца Анка Упала (псеўданім Алены Казловай) два семестры жыла ў Швецыі і вучыла шведскую мову. Складана дакладна акрэсліць жанравую прыналежнасць твора, бо гэта і дзённік, і падарожныя нататкі, і эсэ. Алена не толькі дзеліцца асаблівасцямі побыту ў іншай краіне, апісвае сваю спробу інтэграцыі ў шведскае грамадства і параўноўвае яго з беларускім, але і паказвае людзей іншых нацыянальнасцяў, якія акружаюць яе ў гэтай школе для дарослых, дзеліцца думкамі на розныя тэмы.

Чытаць пра іншыя краіны вельмі цікава, бо хоць там і жывуць такія ж людзі, як мы, усё ж такі знойдуцца асаблівасці характару, менталітэту, якія нас здзівяць, а часам і шакуюць. Ну і цікава даведвацца новае пра розныя краіны. Напрыклад, зімой у Швецыі нельга выйсці на лёд без спецыяльнага ратавальнага камплекта на шыі. Беларусі перабягаюць раку Свіслач па лёдзе ад Палаца спорту да Траецкага прадмесця, не задумваючыся аб бяспецы.
Аўтарка не проста вывучае іншую краіну, яе жыхароў і асаблівасці, але разам з тым рэфлексуе і спрабуе ідэнтыфікаваць сябе і акрэсліць сваё месца ў свеце.
Мая адзнака, усё ж, не самая высокая, але выключна праз мае адносіны да падобных жанраў у літаратуры.

Кніга, чытанне якой зусім прайшло незаўважаным. Незаўважаным, бо амаль не выклікала ніякіх эмоцый. Прачытаў, а не ведаеш, што з кнігі вынес. Хіба галоўную думку, што ў Беларусі жывуць проста паўсюль сексісты і расісты. У Швецыі, пра якую аўтар і расказвае, таксама не ўсё ў парадку з гэтым. Але там Алене, гераіні, мілей.
Кніга складаецца з дзаюх частак. Першая напісана лепш. У другой часам кніга ператваралася ў дзённік - механічнае апісанне падзей (хаця якія там падзеі - сон, дакладней адсутнасць сну праз познія гулянкі на паверсе, ежа, прагулкі. І так па коле). Другая частка кнігі нагадала Славаміра Адамовіча з яго гісторыяй Вільмана. У абедзвюх аўтабіяграфічных кнігах ( у Адамовіча падзеі разгортваюцца ў Нарвегіі) пачатак добры, а затым усё аднолькава ператвараецца ў механічнае натаванне штодзённасці.
У Упалы часта кароткія дыялогі, якія яна прыводзіць, зусім не да месца. Бо не нясуць ніякага сэнсу. Нібыта ўведзены, каб разбавіць маналог. Але яны часам прагаворваюць тое, пра што ўжо аўтар напісала.
Не скажу, што кніга кепская. Проста мне не зайшла. А ці чытаць, рашайце самі. Я сустрэў некалькі станоўчых водгукаў і ніводнага адмоўнага.

Кніга прынесла задавальненне. Зацягнула.
Твор вылучаецца найперш назіральнасцю аўтаркі/гераіні і дэталёвасцю апісанняў, лаканічнасцю і ёмістасцю думак і разважанняў.
Пераканальнае спалучэнне побыту ў самых розных яго праявах і чалавечай экзістэнцыі.
Сутыкненне непадобных людзей, пошук сябе і свайго месца.
Шмат момантаў, датычных актуальных праблем талерантнасці ў розных яе сэнсах.
Туга па разуменні і цеплыні, смутак ад неабходнасці вяртацца ў Беларусь і пакідаць у Швецыі людзей, якія паспелі стаць блізкімі. Эмоцыямі можна пранікнуцца, а можна адмежавацца ад іх.
Рэалістычнасць, "невыносная лёгкасць" і дзённікавая роздумнасць.