Жыцьцё раззброенага чалавека

Все войны когда-то заканчиваются. Захватнические и освободительные, праведные и преступные. Все они, слава Богу, когда-то завершаются. И тогда толпы вчерашних солдат, по большей части совсем ещё молодых мальчишек (это на их костях рождаются победы!) оказываются на улице. В военных обносках без погон и знаков различия, без оружия и без денег. Как ни крути, так было и так будет всегда. Ещё вчера они были хозяевами своей жизни, даже если жизнь эта могла закончится в следующий миг. Вчера они были худо-бедно одеты, обуты, накормлены. Был какой-никакой кров над головою и ясная перспектива следующего дня. Вчера они были солдатами. Сегодня они – разоруженные люди. Странам, за которые они воевали, в сущности, больше нет до них дела. А может быть, и самих этих стран уже нет. Нет дома, нет денег, нет работы.

Вот он сидит на скамейке на улице Вильно, двадцатилетний мальчишка, красивый, неглупый, не озлобившийся. Он безмерно устал и жутко, смертельно голоден. Он пока ещё не утратил моральных запретов, не потерял пылкой веры в лучшее и юношеских иллюзий. Что будет с ним, с нашим героем Михаилом Лубенем?

Спустя полтора года он сидит в том же сквере. Он сыт и хорошо одет. Есть деньги и некоторая уверенность в том, что завтра они тоже будут – не слишком большие, но на жизнь достанет.

Что случилось с ним в эти полтора года? Сума и тюрьма, от которых, как известно, не зарекаются. Голод и ужины в лучших отелях. Грязные обноски и костюмы от лучших виленских портных. Фотосъёмки «для взрослых» и чистая влюбленность.

Что-то утрачено, что-то осталось… Доброта, бескорыстие, способность помочь – всё это наш герой сохранил, хотя воровал и обманывал. Не убивал, но способен был и убить. Почему же сейчас, когда он свободен, обут и одет, сыт и в общем-то обеспечен, почему же сейчас он вспоминает случайно встреченного человека – немолодого официанта, который по вечерам упорно учится играть на скрипке? Который стремится к своей мечте, который голоден и счастлив. Сознание неправильности и бессмысленности жизни – вот что мучает нашего героя, вчерашнего нищего, вчерашнего миллионера и заключенного, вчерашнего солдата.

Но кому из благополучных и сытых интересна она, жизнь разоруженного человека?

Раман "Жыццё раззброенага чалавека" Сяргей Пясецкі напісаў у турме. Збіраўся яго выдаць першым і лічыў больш вартым за "Каханка Вялікай Мядзведзіцы". Аднак твор пабачыў свет толькі ў 1957 г., калі аўтар знаходзіўся ў эміграцыі. Раман таксама аўтабіяграфічны і апавядае пра жыццё аўтара якраз да пераезду ў Ракаў (да шпіёнска-кантрабандысцкага перыяду). Галоўны герой рамана Міхал Лубень дэмабілізаваўся 12 красавіка 1921 г. (з польскіх вайсковых фарміраванняў) і прыехаў у Вільню. Яго сям'я (бацька) засталася ў савецкім Мінску, і НІХТО НІДЗЕ нашага Міхала не чакаў. "Я адчуваў сябе ашуканым. Крыўдаваў на тых, каму дапамог здабыць незалежнасць для іх родных земляў, але якія нам — жаўнерам-добраахвотнікам — у тым самым не дапамагалі. Дэмабілізавалі нас, калі было ім патрэбна, і выпусцілі на брук без аніякай апекі. Забралі нават запасную бялізну, плашчы і анучы". Не буду пераказваць сюжэт твора, скажу толькі, што ён нечаканы, цікавы і праўдзівы, не здаецца надуманым. Каму цікава будзе чытаць?

• Тым, хто цікавіцца гісторыяй Беларусі пачатку 20 ст. Жыхарам Заходняй Беларусі (у гэтым творы ўзгадваецца Ліда, Маладзечна, Баранавічы).
• Аматарам раманаў Э. М. Рэмарка. Шмат перапляценняў з раманам "Вяртанне", дзе ў падобнай сітуацыі аказваецца нямецкі жаўнер. У творы Пясецкага таксама ёсць адзінота, сяброўства, рамантычнае каханне, алкаголь і прастытуткі — звычайны рэмаркаўскі набор.
• Чытачам, якія любяць творы ад імя аўтара (я чамусьці толькі такія і люблю!), асабліва калі гэты аўтар — малады мужчына, які не загружае маралізатарствам і веданнем скарбаў сусветнай літаратуры.

  Аднак захацець прачытаць гэты твор — гэта яшчэ паўбяды. Дзе яго знайсці? На беларускай мове раман выйшаў у часопісе "Архе" ў траўні 2014 г. Увесь наклад раскупілі, і ў 2016 г. надрукавалі дадатковы наклад у 1000 асобнікаў. Наколькі мне вядома, у вольным продажы гэтых нумароў няма. Аднак некалькі тысяч беларусаў ужо прачыталі свой часопіс і напэўна падзеляцца, калі будуць ведаць пра вашу патрэбу. Адзін нумар ёсць у мяне. Звяртайцеся!