Судный день

“Вайна, што пазбавіла дзяцінства” – скразны матыў творчасці Віктара Казько, які застаўся сведкам тых падзей, не нашага ўжо жыцця. Аповесць “Суд у Слабадзе” не будзе выдумкай, хутчэй, мне б хацелася папрасіць Вас уявіць сябе прывідам, што назірае за сапраўднасцю таго часу.
“Дзеці-донары. Людзі – вампіры” – быццам бы назва сярэднявечнай жахалкі для дарослых, у якую Вы патрапляеце, але назва, ператвораная ў жыццё і спробу зазірнуць глыбей. І пачынаецца Вашая жахалка так:

Час пасляваенны. Дзіцячы дом, дзе Колька Лецечка – падлетак, які не памятае мінулага, не шукае будучыні. Так жыве ён дзіцячым жыццём, напоўненым сонцам, каханнем, сяброўствам і …не дзіцячым адчуваннем хуткае смерці, цяжарам нязведанасці, непасрэднасці, якая, мацнейшая за самы справядлівы суд, агучвае сваё рашэнне над дарослымі.
Праўда, якую раптам пазнае хлопчык, знішчае, ламае і без таго слабое дзіцячае сэрца, падзяляе жыццё на два полі, пакідаючы сам-насам. Дзень вызвалення для яго стане днём уласнай смерці, якая наканавана была яшчэ з таго самага палаючага неба. Здавалася, што гэтае вызваленне душы з цела куды больш радаснае і лёгкае за дзіцячы ўспамін дарогі, усцеленай мёртвымі, па целах якіх едуць і едуць машыны. Там дзе чорнае сімвалічна смерці, а белае жыццю, там, дзе існаваў падзел – было ў свядомасці хлопчыка зламана чалавекам у чорнай форме, які вырываў з рук маці немаўля, і чалавекам у белым халаце, трымаючым шпрыц. Яны адбіралі жыццё.

Вайна патрабуе ахвяр. І нават бязвінных – ад гэтага яшчэ больш трапечацца сэрца, яшчэ мацней распальваецца крыўда да несправядлівасці жыцця. Чалавечы суд над карнікамі ў пэўным разуменні тут становіцца бессэнсоўным – гэта суд над тымі, ад каго ўжо пры жыцці патыхала мерцвячынай. Куды важнейшым паўстае пытанне да прысуду самой Вайне: яна ніколі не наблізіцца да прызнання віны, да асуджэння самое сябе, будзе "выкpyчвацца, xiтpaваць, пoўзaць, вытapгoўвaць cвaё жыццё... ".
“Суд у Слабадзе” – гэта чалавечае намаганне выправіць сваю ўласную свядомасць, задаць пытанні самім сабе і, шукаючы адказаў, вынесці прысуд той Вайне, што не павінна паўтарыцца.

"Э, Лецечка, ды ты хутка памрэш..."

"Што ж такое чалавек, ці ёсць мяжа яго брыдотам і мярзотнасцям?"

"Нават дзіва брала, колькі ў яго маленькім целе гарачай чырвонай крыві, ёю можна было б затапіць, заліць увесь свет, ёю можна было захлынуцца ўсяму свету."

"Нельга яму болей жыць, нельга жыць з яго памяццю, з тым, што ён ведае аб людзях, таму што ў кожным чалавеку ён будзе бачыць тую чорную малпу, у кожнай чалавечай руцэ, якая працягнута да яго нават з мэтай абараніць яго, ён будзе бачыць змяю, у медыцынскім шпрыцы, які цяпер ратуе яго, лье ў яго жыццё, яму кожны раз здаецца джала змяі. Сіні і чырвоны фашысцкі кіндэрхайм (детский дом) забіў яго."

Есть у меня в телефоне папка с книгами. Она так и называется "Книги для меня". Это просто список книг, которые я ощутила через названия, интуитивно почувствовала, и постепенно читаю. Суд у слабадзе - одна из них.

Небольшая повесть, но столько в ней грязной, болезненной, колючей правды. Боли народа, переданной глазами 17-летнего юноши Кольки.

Жил-был мальчик, как его раньше звали неизвестно, а когда привезли в детский дом, дали имя Колька.

Да только Колька не помнит, что был в его жизни уже другой детский дом. Немецкий. Не тот детский дом, где детям пытаются передать хоть какую-то часть любви, а тот страшный, где забирают детскую кровь.

Оно бы и хорошо, что стёрлись эти страшные воспоминания. Только Колька сам пытается понять, почему он не такой сильный и здоровый, как другие дети, пытается нащупать нить к своему прошлому.

Не зря говорят "бойтесь своих желаний". В городе начинается суд над бывшими полицейскими, членами группы СС. Заседания зовут к себе, тянут, манят к себе Кольку. И он ходит, слушает, смотрит, ужасается. Физически находится на суде, а вот подсознание уносит его на десять лет назад: на дорогу, полную тысяч мертвых людей; на болото, где людей расстреливают ради забавы; за колючую проволоку, где детей отрывают от матерей; в кабинет с синими стенами, наполненный пустыми глазами детей, у которых забирают кровь.

Нужны ли ему такие воспоминания?!? Ведь жить ему осталось всего пару дней. И даже полицаи, над которыми вершится суд, переживут его.

Но это книга не только о войне, не только о ее последствиях. Тут есть и первая любовь, и первое в ней разачарование, и настоящие детские ценности, сундучки с сокровищами, дружба и драка. Без этого мир детей не был бы таким настоящим и честным.

И теперь мне страшно смотреть экранизацию. Страшно от того, что она может быть намного хуже, страшно от того, что может также разбить сердце.