
Пераклады
Wild_Iris
- 1 231 книга
Это бета-версия LiveLib. Сейчас доступна часть функций, остальные из основной версии будут добавляться постепенно.

Ваша оценка
Ваша оценка
Нямецкая пісьменніца Герта Мюлер нарадзілася ў нямецкамоўнай вёсцы на паўднёвым захадзе Румыніі ў 1953 годзе. Нямецкая была для Мюлер роднай, а вось румынскую давялося вучыць пазней, калі яна вучылася ў гімназіі.
У 1979 годзе за адмову супрацоўнічаць з румынскімі спецслужбамі (Секурытатэ) Мюлер звольнілі з машынабудаўнічага завода, дзе яна працавала перакладчыцай. На той час Румыніяй кіраваў сумна вядомы Чаўшэску, і Мюлер была ўдзельніцай Aktionsgruppe Banat, групы нямецкамоўных пісьменнікаў Румыніі. Яны выступалі за свабоду слова, супраць цэнзуры ўраду Чаўшэску. У 1987 годзе Мюлер разам з мужам пераехала ў Заходні Берлін, дзе жыве і цяпер. Ну а 2009 год быў самым значным у яе пісьменніцкай кар’еры: Мюлер стала лаўрэаткай Нобелеўскай прэміі.
Сёлета Герта Мюлер была ўпершыню перакладзена на беларускую мову: у выдавецтве “Янушкевіч” у нобелеўскай серыі “Noblesse Oblige” выйшаў яе раман “Сёння я не хацела б з сабой сустракацца” (пераклад - Вольга Гронская).
Я не знаёмая з іншымі творамі аўтаркі, але мне здаецца - выбар гэтага рамана для сённяшняй Беларусі быў найбольш трапным. І для беларусаў сёння гэтая кніга - як незагойная рана.
Такімі словамі пачынаецца твор, галоўная гераіня якога - супрацоўніца фабрыкі. Ёй даводзіцца хадзіць на допыты, прычым дзень і час яна ніколі не ведае загадзя. І чытачоў чакае пакутлівая вандроўка ў трамваі з кропкі А ў кропку В. Толькі роспач, напружанне - а далей самі складзіце лагічны ланцужок пачуццяў, якія можна прыкласці да рэжыму Чаўшэску, у якім жыве гераіня рамана.
Чаму ж на яе звярнулі ўвагу спецслужбы? Справа ў тым, што жанчына, працуючы на фабрыцы швачкай, засунула ў дзесяць задніх кішэняў касцюмаў, якія яны шылі, паперкі з тэкстам Ti aspetto (“Чакаю цябе), сваім іменем і адрасам. У чаканні, што нейкі італьянец (касцюмы акурат ішлі ў Італію на экспарт) адгукнецца на прапанову і забярэ жанчыну.
Сюжэта як такога ў кнізе няма, усё абмяжоўваецца паездкай у трамваі на допыт, але ў гэты час наша безназоўная апавядальніца яшчэ і вандруе ў глыбінях сваёй падсвядомасці і сваіх успамінаў, дастаючы адтуль патрэбнае, каб паказаць чытачам. Эпізоды, гісторыі, асобы - усё гэта знаходзіць адлюстраванне ва ўспамінах жанчыны.
Плынь свядомасці, не пазначаныя пунктуацыйна дыялогі, своеасаблівы стыль. Чыталася няпроста, даводзілася прадзірацца праз гушчар слоў, якія непрыветліва ашчэрвалі свае голыя галіны, якія даўно згубілі лісце. Гэта кніга, якая дакладна не падорыць вам светлыя гадзіны, а стане выпрабаваннем.

Дадзены твор нямецка-румынскай пісьменніцы ў многім аўтабіяграфічны. Зварот да свайго "румынскага" вопыту найбольш характэрны для прозы пісьменніцы 1990-х гадоў (раман выйшаў у 1997 г.). Асноўныя праблемы, якія яна закранае ў гэты час, - дзяржаўны тэрор, знішчэнне свабоды слова, асабісты выбар чалавека.
Апавядачка едзе на допыт у "секурытатэ" - мясцовы КДБ. Едзе ўжо не першы раз. Па дарозе яна ўзгадвае сваё жыццё, блізкіх і знаёмых, свае сны, назірае за пасажырамі трамвая. І кожны раз, так ці інакш, думкамі вяртаецца ў сваю сітуацыю неспакою і несвабоды - успамінаючы мінулыя допыты і слінявыя пацалункі ў руку маёра Альбу; суседа, які па загадзе цікуе за ёй і даносіць, растраляную пры спробе перасячэння мяжы сяброўку. Гераіня вымушана жыць у атмасферы страху, неспакою і падазронасці пастаянна, хоць неяк ратуючыся свядома створанымі забабонамі тыпу "шчаслівай" кашулі.
Твор даволі цяжка чытаецца. І справа не толькі ў звышактуальнай для нашай краіны тэме, не ў графічнай адсутнасці некаторых знакаў прыпынку (без пытальнікаў і клічнікаў), але і частае ўпляценне ў аповед карцін сноў і фантазій. Не заўсёды разумееш, пра што ідзе гаворка і праўда гэта ці "гульні розуму".
"Ха-ха, не звар’яцець" [С. 213], - фінальная думка, у якой мала аптымізму.

Я дачытала. Некалькі разоў хацела бросіць кнігу, але як тады скласьці свой водгук?
Мне не спадабалася. Адзнака 3 толькі з-за дзьвух старонак напрыканцы кнігі (апавяданьне дзядулі).
Што робіцца ў галаве гэтай жанчыны? Што яна робіць са сваім жыццем? Гэта матылек, які кожны раз ляціць на агонь. Але гэта агонь сістэмы.
Брудная кніга. Брудныя людзі ў ёй. Сумна.

У кагосьці грошы растуць, як шчацінне на барадзе, а я, я заўсёды як паголеная.

















