Як часта вы чытаеце падлеткавыя кнігі? Зразумела, пытанне да тых, хто з гэтага ўзросту ўжо выйшаў. Многія людзі перастаюць чытаць такія творы, калі становяцца дарослымі, але ж для мяне дзіцячая і падлеткавая літаратура — гэта добры спосаб адпачынку. Калі надакучваюць сур’ёзныя дарослыя кнігі з іх сур’ёзнымі дарослымі праблемамі — можна занурыцца свет, з якога сам, здаецца, не так даўно выйшаў. Таленавітая беларуская паэтка і перакладчыца Марыя Мартысевіч вырашыла крыху перакваліфікавацца, і пасля сур’ёзнай дарослай эпісталярнай паэмы “Сарматыя” выдала захапляльнае падлеткавае чытво. Праўда, пад псеўданімам Ева Вайтоўская, бо кніга адрозніваецца ад напісанага Марыяй раней. Вокладка ў стылі “манга” ў кнізе не проста так: твор заснаваны на сюжэце аднайменнай японскай мангі, якая выходзіла ў 90-х, але не была скончанай праз заўчасную смерць аўтаркі Тада Каору. Зусім не цікаўлюся мангай і анімэ, таму нават не ўяўляла, што гэта за твор такі. Вікіпедыя паведаміла, што гэтая манга-серыя была сапраўды неверагодная папулярнай у Японіі: выдавалася, чыталася, экранізавалася. Але супакою, што кніга выдатна чытаецца і без гэтых ведаў, бо аўтарка перанесла гісторыю ў сучасны Мінск. Сюжэты двух твораў сапраўды супадаюць, але думаецца мне, што беларускі чытач з большым задавальненнем пазнаёміцца з гэтай гісторыяй на беларускім матэрыяле. Нехта скажа — плагіят, але гісторыя тут зусім не новая, бо існуе мноства падлеткавых твораў, якія пачынаюцца з таго, што звычайная дзяўчына закахалася ў найпапулярнейшага хлопца школы. З такога банальнага сюжэта Марыя змагла зрабіць яркую кнігу, ад якой нават дарослая я не магла адарвацца. Вучаніца выпускнога класа Соня Сінічка закахалася ў зорку школы, Максіма Статкевіча з паралельнага класа. Выдатнік, спартсмен, сын заможных бацькоў. Чым яго можа зацікавіць далёкая ад спорту, невыразная троечніца? Якая яшчэ і без жытла засталася ў выніку няшчаснага выпадку. Але жыццё сутыкае Соню і Максіма самым нечаканым чынам. Як жа шмат эмоцый выклікае гэтая кніга. Яна даволі аб’ёмная, больш за 400 старонак, але чытаецца на адным дыханні, нібыта глядзіш захапляльны серыял. Ні старонкі без падзей, вельмі дынамічна, бо героі пастаянна робяць нешта такое, ад чаго хочацца крычаць. Уварвацца ў кнігу і з вышыні сваёй “даросласці” ўсё там разруліць. Забываеш, што сама нядаўна была такой, і адчуваеш сябе той бабкай на лаўцы, што галосіць: “Наркаманы ды дзяўчаты з нізкай сацыяльнай адказнасцю”. Такіх у кнізе, на шчасце, няма, але бамбіць ад учынкаў герояў горача. Праўда, з кожнай старонкай троечніца Соня выклікае ўсё больш сімпатыі, асабліва пасля таго, як аўтарка адкрыла нам гісторыю яе дачыненняў з літаратурай. А вось Статкевіч усю кнігу так і быў для мяне пафасным мудаком, хоць я і разумела, што не ўсё з ім так проста. Карацей, калі маеце пад рукой падлетка, якому можна падсунуць гэтую кнігу, то смела гэта рабіце. Падлеткі тут у распусту і алкагалізм не сыходзяць, і гадоў з 13 кнігу смела можна пачынаць чытаць. Нават калі вы дарослы, то не зашкодзіць адпачыць з такой кнігай, перажыць, магчыма, ужо даўно забытыя пачуцці і эмоцыі ад школьнага жыцця. Марыя піша вельмі дасціпна, мова твора жывая і сучасная, падлеткам яна не будзе падавацца чужароднай. А гэтыя мілыя гуманітарныя жарты!

— Дарэчы, мяне гэта заўсёды здзіўляла: як можна памнажаць "ікс" на "ігрэк", а на выхадзе атрымліваць лічбы?

Знаўцы беларускай літаратуры зразумеюць, чаму я смяялася з наступнага сказа:

Андрэй Васілевіч Лабановіч з дзяцінства ведаў, што будзе працаваць у школе.

З такім прозвішчам яму проста наканавана было стаць настаўнікам. Прызнаюся, вельмі смяялася з жарту, які мае знаёмыя назвалі “баяністым баянам”, а я сустрэла яго першы раз і не магла спыніць рогат. Адзін з герояў купляе ў Кіеве футболку з партрэтам Рэнэ Дэкарта і подпісам: “Дзякую тобі, Боже, що я не Паскаль”. Зразумела, што жарт прыдуманы не аўтаркай, але дзякуй, што яна дадала яго ў кнігу, інакш гэтая геніяльная рэч прайшла б міма мяне. У кнізе яшчэ мноства дробязяў, на якіх хочацца спыняцца, і я ўжо вельмі чакаю працяг, які абяцае апошні радок рамана. Магчыма, у ім былыя выпускнікі школы ўжо стануць студэнтамі. І больш за ўсё мяне цікавіць, ці патрапіць Соня на філфак.

Если хорошенько подумать, то я наверное никогда не читала книгу об обычной жизни подростков в самой обыкновенной школе. Но мне действительно очень понравилось всё, начиная от обложки и заканчивая выбором песен. И то, что это ретеллинг известной манги в минских реалиях мне тоже не испортило впечатлений, потому что мангу я не читала, да и минские реалии для меня оказались важной составляющей атмосферы.

Итак, всё как в аннотации: тихая и незаметная Соня Синичка признаётся в любви первому парню на деревне в школе, Максиму. Он сын богатых родителей, олимпиадник по всем предметам, играет в теннис, безупречно говорит по-английски и, разумеется, невероятно хорош собой. Не удивительно, что Сонино признание удостаивается исключительно презрительного "Фи, пошлятина" и Соня становится посмешищем для всей школы. Однако судьба-злодейка сталкивает Максима и Соню довольно неожиданным, но эффектным способом и фактически всю книгу мы будем наблюдать за тем, как дети понемногу друг друга узнают.

Для меня оказалось очень важно, что действия происходят в Минске. Плюс, Соня судя по всему примерно моего возраста и её 11-го класс был примерно тогда же, когда и мой. И это, конечно, придавало событиям определённую ностальгическую нотку. Я буквально ходила и заливала во все свободные уши как Сонин одноклассник работает в кафе "Сайгон" и как у её отца в девяностые хотели отжать кафе на Комаровке, и как директор школы пыжится изо всех сил, чтобы выполнить нормы и можно было бы реформировать школу в гимназию. И, конечно же, выпускной в школе. Пусть у меня всё происходило не в школьной столовой, но я отлично себе представлю как оно могло бы быть.

Несмотря на то, что проблемы одиннадцатиклассников от меня уже довольно далеки, я довольно неплохо помню это время и мне кажется, что автору отлично удалось передать мандраж перед поступлением и мучительный выбор будущей профессии. И вообще дети вышли на заглядение живыми и настоящими. Моя основная претензия будет состоять в том, что у них слишком мало прыщей. Я понимаю, что это не совсем то, что придаёт очарование подростковому роману, но зато как правдиво было бы.

Несмотря на то, что на обложке стоит 16+, мне кажется, что в 12-13 лет книга отлично зайдёт, ничего неуместного для более раннего возраста я там не увидела. Читается книга очень легко и быстро, каждая глава содержит в себе маленький конфликт, как было бы в манге. Я буду очень ждать следующей книги про учёбу в университете, но ещё больше я буду ждать обещанной IT-компании, чтобы погрузиться по полной.

Кніга пачыналася для мяне вельмі бадзера, было ўражанне, што я чытаю нешта накшталт Гары Потэра ў тым сэнсе, што ўзрост галоўных герояў супадае, падзеі адбываюцца ў школе і тд. Чыталася легка на працягу ўсяго твора. Але наколькі ж гэта сэксістскі твор! Пасля парадаў маці Юлі да Соні Сінічцы, Соні прамы шлях да псіхатэрапеўта або псіхолага. Хлопец гаворыць, што ты тупая, што ты пласкадонка, абражае цябе і ў кожным выпадку высмейвае перад аднакласснікамі? Так і павінна быць! Гэта ён так цябе кахае. І ўвогулі, тое што хлопцы гавораць нікога не турбуе. Няма чаму слухаць гэтых мужыкоў (тут сэксізм пайшоў і ўбок мужыцкага полу). Трэба дадаць, што дзяўчына можа і сапраўды не вельмі разумная, таму што прыймаць такое за вялікія пачуцці…я б нават не здзівілася пачуўшы з яе вуснаў фразу “б’е  значыць кахае”. І вось пытанне: Як у 2020 годзе аўтар вырашыла напісаць пра такое для падлеткаў і паказаць гэта прыкладам прыгожай гісторыі кахання?