
Пераклады
Wild_Iris
- 1 226 книг

Ваша оценка
Ваша оценка
Ігнат Карповіч — сучасны польскі пісьменнік, які нарадзіўся на Беласточчыне. У 2015 годзе раман «Сонька» быў намінаваны на польскую літаратурную прэмію «Nike», а ў 2018 годзе пабачыла свет беларускае выданне ў перакладзе Марыі Мартысевіч.
Галоўная гераіня рамана — старая жанчына з польскай вёскі Гарадок. У сабе яна носіць гісторыю, якая мусіць быць пачутай, няхай толькі знойдзецца ўдзячны слухач. У гэтай гісторыі яна маладая дзяўчына, якая вырасла без маці, але з жорсткім бацькам і двума братамі. І ў жыцці Сонькі з’яўляецца яшчэ адзін мужчына — немец, афіцэр SS, якому наканавана завалодаць яе сэрцам на ўсё жыццё. Яны з розных светаў, не маюць агульнай мовы, але іх аб’ядноўвае нешта большае, што не ўбачыць на паверхні. І гэтая трагічная гісторыя кахання столькі гадоў выспявала ў жанчыне, каб выбухнуць першаму незнаёмаму чалавеку.
Раптоўна ў яе жыцці з’яўляецца тэатральны рэжысёр з Варшавы Ігар, які невядома якім чынам на сваім шыкоўным аўтамабілі апынуўся сярод вёскі, дзе не прымае сігнал сотавага аператара, а да цывілізацыі далёка. Менавіта яму наканавана пачуць гісторыю Сонькі і ператварыць яе ў твор мастацтва, паставіць на сцэне. І як казаў Шэкспір: «Увесь свет — тэатр, людзі ў ім — акцёры». Раман пра ўспаміны і пра тое, як важна расказаць сваю гісторыю перад тым, як сысці. Пакінуць след, нават у душы выпадковага незнаёмага чалавека, каб ваша гісторыя жыла далей. Раман пра каханне, якое магчыма ва ўсе часы, нават у бязлітасныя часы вайны.
У арыгінале кнігі Сонька нават гаворыць па-беларуску, дакладней, карыстаецца паўночна-заходнімі гаворкамі беларускай мовы, пашыранымі на Беласточчыне.
І трэба адзначыць, што такі даволі беларускі раман польскага аўтара быў прыхільна ўспрыняты на яго радзіме. Цяпер і беларускі чытач мае магчымасць пазнаёміцца з гэтым творам.
“Сонька”, ты разарвала маю душу. Я не думала, што даволі распаўсюджаная ў часы Другой сусветнай вайны гісторыя кахання беларускі і немца зможа мяне так закрануць. Можна згадаць твор Алеся Адамовіча “Нямко” пра каханне нямецкага салдата Франца і беларускай дзяўчыны Паліны. Але чамусьці тэкстава гісторыя Сонькі закранула мяне нашмат больш. Не сюжэтам, гісторыяй, а менавіта тым, якімі словамі і кампазіцыйнымі прыёмамі яна напісаная. Чытала менавіта па-беларуску, але абавязкова куплю ў сваю бібліятэку польскі асобнічак і перачытаю.

Кніжачка маленькая, худзенькая, прачыталася за 2 дні. "Сонька" магла быць напісана пря якую-небудзь прастытутку, калі глядзець толькі на назву. Ці наадварот пра малую дзяўчынку. І ніяк не здагадаешся, што гэта так старую бабку завуць. Жыве яна на Беласточчыне, у вёсцы Гарадок з чатырма дамамі, у двух з якіх ніхто не жыве. Менавіта у такой вёсцы зламалася машына Ігара, нейкага вядомага тэатрала з горада. Зламаную машыну сустрэла Сонька, якая вяла карову з пашы.
У Сонькі ёсць гісторыя, якую яна нясе ў сабе і нікому не магла яе расказаць. Сонька ўспрыняла Ігара, як магчымасць напрыканцы жыцця выліць камусьці тое, з чым яна жыла ўсё сваё жыццё. Кату, сабаку ці карове гэта не раскажаш, а больш ты нікому не патрэбны...
А гісторыя пераносіць нас у часы вайны. Не магу сказаць, што нешта дзіўнае я пачуў. СОнька нам распавядае пра сваё каханне. Першае і апошняе. Калі немцы прыйшлі ў вёску, калі яна ўбачыла афіцэра і закахалася. Такіх гісторый было шмат... Нават мая бабуля расказвала, што ёй было гадоў 10, калі немцы прыйшлі, але яны частавалі яе цукеркамі, хадзілі на мясцовыя танцы, усміхаліся, нікога не чапалі. Потым паехалі далей. Дык вось каго цукеркамі частавалі, а з ім ляжалі разам на сене.
Гэта гісторыя не пра гвалт, як можна падумаць. Гвалт быў наадварот з боку бацькі Сонькі. Страшная справа, але Сонька казала бацьку, што будзе шчаслівая толькі тады, калі ён памрэ.
Але ўсё роўна гісторыя Сонькі сумная. Спачатку гэта цяжка зразумець, таму што аўтар піша лёгка, з вясёлымі ноткамі. Вось сустрэліся два міры - гарадзскі і вясковы. Вось Сонька, якая ледзь клыпае, вось кот, галоўны над мышамі, вось сабака, якая сука, але завецца Барбосам. І пакрыху аўтар ўплятае новы сюжэт, з былых часоў. Потым прыгае ў новы час, у горад, дзе ўжо ідзе пастанова гісторыі Сонькі. Вось Сонька жывая, вось ўжо яе няма, вось зноў жывая... І раптам гісторыя робіць балюча. І ты разумееш, як гэта ламае псіхіку. Жывеш сабе, хочаш, каб усё было добра, і тут нешта здараецца такое, што ламае жыццё, як быццам бы шматпавярховік разваліўся. Як быццам неба ўпала на галаву. І жыць ўжо не хочацца, а трэба.
Трэба хаця б для таго, каб расказаць пра свой боль, а потым можна ўжо спакойна паміраць.
Цяжкая гісторыя. Не ўнікальная, але горшай яна ад гэтага не становіцца.
7/10.

Ці вялікая розніца, хто забівае і чаму? Немец, рускі, беларус і паляк выпускаюць кулі, якія ня маюць нацыянальнасьці.