
Ваша оценкаЗбор твораў у 25 тамах. Том 5. Легенды. Навела. Паэма. Аповесць. 1960 — 1972
Рецензии
i_love_reading16 февраля 2026 г.Гимн жизни
Читать далееПервый раз я прочитала «Ладдзю роспачы» Владимира Короткевича примерно год назад и тогда же обсудила ее на офлайн книжном клубе в Минске. Но, видимо, гештальт был не закрыт, и вот в конце прошлого года «ладья» опять оказалась в моем информационном поле. Я увидела информацию о спектакле «Ладдзя роспачы» в РТБД и очень захотела сходить, потому что давно не была на белорусских постановках. Достала билеты и решила перечитать эту сказку или легенду Короткевича, благо, что она совсем небольшая.
Я не буду делать никаких выводов, просто напишу свои впечатления от более внимательного прочтения, чем в прошлый раз. Предупреждаю: будут спойлеры и коротко не будет.
Когда начинаешь читать, то с первых слов начинаешь сомневаться, а положительный ли герой Гервасий Выливаха.. Автор как его только не называет: «Хобаль, залётнік, піяка, задзіра, біток, бабздыр несамавіты». Конечно, потом становится ясно, что это Короткевич любя, и что он восхищается и гордится Гервасием, как отец родным сыном. Даже фамилия у главного героя говорящая: Выливаха – это белая цапля, – символ чистоты, грации и благородства.
Именно в уста Гервасия автор вкладывает самые возвышенные и красивые свои мысли о том, что «свое небо и свою землю мы всегда носим с собой», про «белыя аблокi глога ля старой камянiцы», про «паплавы за Дняпром», «несмяротнага беларускага жаурука».
Вот у меня ощущение влияния эпохи романтизма на образ главного героя. Гервасий – исключительный герой и в соответствии с законами жанра романтизма требуются исключительные обстоятельства, чтобы герой мог во всей красе проявить себя и совершить исключительные поступки. Хотя, как утверждал сам автор: «“Ладья Отчаяния”, по-моему, наиболее удачная попытка дать обобщенный характер белоруса, которому и черт не брат, которого и смерть не пугает, который больше всего любит Родину, жизнь и веселье и ни при каких обстоятельствах не уступит в борьбе за них».
У меня неоднозначное мнение о главном герое этой легенды. В прошлом году, когда я первый раз прочитала "Ладью", у меня было скорее негативное отношение к Гервасию. Этакий трутень, живущий увеселениями и забавами, попивающий сладкое вино и совращающий жён из всех близлежащих замков со своей гоп-компанией: "Наберут водки, поедут в луга, вепря убьют, да на прутьях жарят дичь, да песни горланят — вот и все их служение Господу Богу за то, что даровал им жизнь". Хотя, может быть, я слишком строга и это нормальный образ жизни среднестатистического дворянина 15 века..
Однако, к концу произведения автор даст нам понять, что Гервасий и его философия ему нравится гораздо больше, чем власть имущие, которые живут за счет простых людей и церковнослужители, сулящие райское блаженство и жизнь вечную после смерти за покорность господам и терпение при жизни.
"Ладдзя роспачы" - это гимн жизни. Поэтому Владимир Короткевич так контрастно описывает жизнь и смерть. Горячее солнце, голубое небо, теплое сено, сладкое вино, прекрасные цветы шиповника и жимолости, - на родной земле при жизни. И чёрное небо, мрак, ржавая, словно запекшаяся кровь, вода моря в преисподней, стоны мёртвых душ - после смерти. Потому и описал он так бытие после смерти: никакого рая, только ладья отчаяния да вечное забытье.
Также и шахматная партия белыми фигурами Гервасия и чёрными фигурами смерти воспринимается, как борьба жизни и смерти.
Кроме того, что "Ладдзя роспачы" - гимн жизни, это также гимн родной земле и людям этой земли, которые и в смерти и при любых обстоятельствах остаются людьми.
Мне очень нравится эффект, который оказывает предыдущая прочитанная книга на последующую. Совсем недавно я читала" Момо" Михаэля Энде и это накладывает свой отпечаток на восприятие и этого произведения. По сути Владимир Короткевич пишет о том же, что и Михаэль Энде в "Момо": люди не откладывавайте свою жизнь на завтра, живите здесь и сейчас, дарите свое время жизни тем, кого вы любите. Короткевич добавляет к этому такие слова Гервасия: "І я не пакіну пасля сябе другой Візантыі, акрамя любові. А яна непадуладная туркам...", и ещё: "Лепшую частку сябе я пакінуў на зямлі.- Якую?- Тых, каго я любіў.".
На этом можно было бы и закончить мой отзыв на "Ладдзю", но есть ещё очень интересная и любимая мною тема: символы и образы в произведении и отсылки к мифологии и религии.
На встречах моего любимого онлайн книжного клуба «Книгочеи» участницы уделяют большое внимание христианским символам в произведениях и благодаря им научилась этому и я.
В "Ладдзе роспачы" есть очень явные отсылки к христианству. Смерть приходит за Гервасием, когда тому 33 года - возраст Христа, когда его распяли. И также, как Христос Гервасий воскрес! И, подобно Спасителю, спас всех людей, которые были с ним в ладье.
Кветка шыпшыны, то есть цветок шиповника, который Гервасий носил на своей груди - возле сердца, в книге называется символом родной земли. В христианской культуре цветок розы также очень много значит, это и шипы тернового венца, и райский сад и гармония, и символ Богоматери.
Кроме этого, в "Ладдзе" упоминается и Экклезиаст, и Авраам, и Авель.
Кроме христианских символов есть отсылки к греческой мифологии. Сама ладья отчаяния есть ни что иное, как лодка Харона, который переправлял умерших через реку Стикс в царство Аида.
Сам Гервасий отправился в преисподнюю с лютней, на которой играет подобно греческому Орфею, игравшему на лире, и поёт песни, чтобы подбодрить людей, сидящих в Ладье.
Паука в царстве смерти, который высасывает память из мёртвых и даёт им забытье, зовут Арахна.
Смерть в этом произведении не беспристрастна и одинакова ко всем людям, а с эмоциями и чертами характера, присущими людям, подобно древнегреческий богам и богиням.
Соседку Гервасия в ладье зовут Берёзка. Берёза в славянской мифологии — священное дерево, символизирующее женское начало, девичество, весну, чистоту и защиту от злых сил. Часто с березой ассоциируется Берегиня – могущественное женское божество, покровительница семейного очага, плодородия, урожая и защитница от злых сил.
Так что вот таким интересным букетом образов и смыслов обернулось для меня "Ладдзя роспачы" после более внимательного прочтения.Содержит спойлеры451
EllenckaMel8 сентября 2021 г.Красивая поэма в прозе о любви. Два совершенно разных человека. Случайная встреча. И очень дикая природа. Несколько дней вместе. И страх разрушить сказку. Неверие в возможность изменения жизни. И надежда на счастье.
4974
OlgaBrezhneva5 июля 2017 г.листья каштанов
книга читалась еще в школе, в классе восьмом. тогда она у меня оставила неизгладимые впечатления. Послевоенное время и такая глупая гибель подростков.. очень сопереживала героям
позже перечитала еще раз. Оказалось не все так страшно, но первые впечатления все же до сих пор перекрываюткаждый раз ,когда цветут каштаны, я вспоминаю эту историю
42,1K
mashketova25 января 2026 г.Читать далееВырашыла прачытаць навэлу перад паходам у тэатр. І засталася ў поўным захапленні!
Вельмі метафарычная і вобразная аповесць пра гуляку-нігіліста, ад прыгод якога пакутуе ўвесь рэгіён. Нават Бона Сфорца не змагла з ім даць рады, але змагла кабета больш уладная — сама смерць.
Яна забірае нашага гуляку і на ладдзі адпраўляе ператапляцца праз раку ў свет іншай. Толькі вось гуляка не быў бы гулякам, калі б не ўладзіў там бунту і не пачаў замінаць экзістэнцыйныя крызісы і разважанні з азартнымі гульнямі.
Займальнае чытанне, якое гайдае цябе на хвалях, быццам ты таксама плывеш на гэтай ладдзі кудысьці, разважаеш пра свае каштоўнасці і думаеш пра жыццё.
Вельмі чакаю пастаноўку, але вось зараз перажываю, што пасля захаплення ад навэлы тэатр можа мяне расчараваць. Але пажывём — пабачым.
399
AleksandrLukyanovich18 октября 2025 г.страчанае дзяцінства
Гэта гісторыя пра страчанае дзяцінства і юнацтва. Трагедыя, праз якую прайшлі “дзеці вайны”. Кожны з нашых герояў адчуў на сабе рэха тых жудасных паздей. Кожны бачыў тое, што не павінен быў. Дзеці, якія сталі дарослымі ў свае 14-15-16 год, але засталіся з дзічачымі марамі, стетлымі і наіўнымі.Читать далее
Гэта гісторыя пра каханне і сяброўства падлеткаў, каханне і сяброўства на якое не здольныя дарослыя.
Гэта гісторыя пра тое, што няма лепшых, ці горшых нацый, есць толькі людзі дрэнныя і добрыя. Асабліва гэта бачна па “нашай” групоўке, якая ўключае нават і немца і яўрэя, і якія змагаюцца не супраць нейкай нацыі, а супраць благіх учынкаў іншай групоўкі.
Кнігу належыць чытаць не толькі падлеткам, але і дарослым.3114
NadenkaYushkevich10 августа 2016 г.Читать далееПеравыданне твораў Караткевіча - цудоўны праект. Для многіх беларусаў Уладзімір Караткевіч - любімы пісьменнік які напісаў не толькі мноства добрых, цікавых, захапляльных кніг, але і зрабіў так, каб беларуская гісторыя, культура стала моднай. У свой час я прачытала ўсе кнігі гэтага пісьменніка, якія змагла дастаць у школьнай бібліятэцы. Кожная з іх па-свойму адметная, і аповесці "Сівая легенда", "Легенда аб бедным д'ябле" не выключэнне.
Для некага творы Уладзіміра Караткевіча ўяўляюць цікавасць таму, што яны цікава напісана, што напісаны добрай, сакавітай мовай. Для мяне гэта таксама важна, але самую вялікую ролю ў творах пісьменніка іграе любоў (нават не каханне). Да жыцця, да чалавека, да жанчыны, да маці, да Радзімы. Гэтая любоў шчырая, чытая, гэтай любоўю пранікаешся, гэтая любоў робіць і цябе, чытача, лепшым. Больш справядлівым, як героі "Сівой легенды", больш гуманным, чалавечным - як бедны Д'ябал.333
ranica_t25 июля 2025 г.Стары Ольса
Трэці раз чытаю твор. У гэты раз - у выкананні "Стары Ольса". У захапленні!
285
ionscrollnn19 сентября 2019 г.Читать далееТрапіла мне ў рукі вось такая кніга (Сябры далі пачытаць). Спачатку нават не ведаў як да яе і адносіцца... Пачаў чытаць і ўсё стала на сваё месца.
Адназначна, я яшчэ зусім слабенькі ў плане "карыстальніка беларускай мовы". Магчыма таму мяне не захапляе ўвесь гэты аналіз беларускіх слоў і г.д (а менавіта гэтага ў гэтай кнізе вельмі шмат). Але ўсё па парадку.
Кніга пачынаецца з таго, што ў ёй размешчаны фотаздымкі арыгінальнага рукапісу гэтага твора. Я з усёй адказнасцю пачаў пытацца разбіраць почырк Караткевіча і чытаць. Недзе на палове другай старонцы я зразумеў што я нічога не разумею :). Так намагаўся разабраць яго кручочкі, што забыў аб чым чытаў вышэй, а па ўрыўкам таго што зразумеў мяне гэта твор вельмі зацікавіў. Таму я прапусціў рукапіс і адкрыў другую частку кнігі.
Там было як быццам ўсё тое-ж самае, толькі ўжо не рукапіс, а звычайны кніжны шрыфт, але з "знакамі" якія паказвалі, дзе чаго цэнзары выразалі, або замянілі, або гэта зрабіў сам Караткевіч. Таму пачаў спачатку і чытаў гэты тэкст, а ў рукапіс заглядаў толькі ў тых месцах, дзе і былі гэтыя праўкі. Чытаць стала прасцей. Было пару момантаў, калі было вельмі ціка сачыць як змянялі сэнс цэлага абзаца з дапамогай аднаго слова.Сама навела мне вельмі спадабалася. Я нават перачытаў яе пакуль ездзіў ў трамваі ў тэлефоне. Вельмі цікава!!!
Калі чыталі ў Данте "Боскую камедыю" і помніце што там адбывалася ў пекле, то да ўсяго гэтага далучыце што галоўным героям з'яўляецца Беларус. Вельмі грубая параўнанне, але нешта ў гэтым ёсць і праўдзівага. Вырашаць вам самім.Потым былі фотаздымкі. Гэта частка кнігі мне так сама спадабалася. Дарэчы Караткевіч амаль на ўсіх фотаздымках усміхаецца.
Чацвертая частка гэта тое ж самае, але перакладзена на рускую мову і ізноў з праўкамі. Гэта я прачытаў эпізадычна і можна сказаць адразу перайшоў к апошняй пятай часцы, дзе падрабязна разглядаліся ўсе тыя праўкі (як беларускай, так і рускай версіі). Гэту частку я прачытаў, але прыкладаў вялікую колькасць сіл, каб зрабіць гэта як мага ўдумчыва і да канца, чаму і казаў, што для мяне гэта ўсё вельмі складана ў тым плане, што няма моцнай зацікаўленасці ў гэтым накірунку.
Тым не менш і сама кніга, а дакладней Ідэя!!! афармлення, мне вельмі спадабаліся каб напрыклад рукапіс быў той жа Ясмінскай, то здаецца я бы чытаў яго куды з большай зацікаўленасцю, а пра Шэбанец і зусім маўчу (але і першая і другая мабыць пішуць на камп'ютэры.Падвядзем вынікі. Навела вельмі цікавая. Шукаць менавіта гэту кнігу, або менавіта сам рукапіс, калі вы "звычайны" просты чытач можа і не мае сэнсу (бо як я зразумеў кніга рэдкая). Таму проста вазьміце і пачытайце сам гэты твор у тым выглядзе, якім ён ёсць у тым жа інтэрнеце. Але абавязкова па беларуску. Не гледзячы на ўсе тыя праўкі цэнзараў, вам павінна спадабацца.
Калі вы аматар які захпляецца гэтым аўтарам, альбо проста беларускай мовай...то пішыце ў асабістыя паведамленні, я раскажу хто даў мне гэту кнігу, так як яна на самай справе вельмі цікавая ў плане напаўнення інфармацыі. Нічога падобнага мне пакуль чытаць не даводзілася.
2670