Рецензия на книгу

• 

  Krysty-Krysty

  28 мая 2018

  В друзья

  Немного противоречивое впечатление от книги. Мне понравилось, но... Попытаюсь собрать мысли. Легко написано, иногда по лёгкости напоминало Кронина. Много мелких историй вроде мелодрам, или притч, или семейных легенд о том, как встретились бабушка и дедушка (с элементом надрыва и чуда), или поучительных рассказов с обязательным торжеством морали. Вроде я не очень люблю сладкие мелодрамы (но горькие драмы я люблю еще меньше, а здесь их нет). Однако многие истории написаны как-то естественно, аутентично-фольклорно, с отсылками в народную мистику-сказку с духами, совпадениями или христианскими неявными чудесами. Почему-то не возникало большого отторжения или циничного скепсиса (а могли бы возникнуть запросто).

  С другой стороны, очень правдиво и реалистично показан путь веры, и незаметная граница фанатизма, и болезненный выбор между собственной целью и целью, которую ставят тебе другие. Я знаю по личному опыту и опыту знакомых это желание уйти в "совершенную" жизнь и "совершенные" отношения, которое иногда эгоистично крушит отношения человеческие, хотя именно последние могут быть гораздо более совершенными на самом деле. С одной стороны - жизнь по вере, с другой - раны, нанесенные близким. И ведь ясно же, что совершеннолетняя девушка, которая хочет уйти из семьи не замуж, а фактически в монастырь, может сама принимать решения. Да, родным больно. Но это ее жизнь. Мы же сами говорим, что родители не должны проживать жизнь за взрослых детей.

  Интересны многие этнографические детали. Как формируется мнение деревенского общества - какие поступки вызывают уважение. Привязанность к земле и родовой усадьбе предков. Локальная мифология, которая переходи границу сказки и врывается в реальную жизнь. Еще живы те, кто вступал в общение с лесными духами. Еще живет проклятие рода (генетическое отклонение, передающееся по мужской линии, сказали бы мы).

  Интересен Иерусалим начала 20-го века. Яффа без Тель-Авива. Свары христиан, удивляющие мусульман. Быт многочисленных переселенцев со всех концов света. Легенды о святых местах, иногда рассказанные с легкой иронией, иногда - с мистическим запалом. Честность без приукрашивания и красота, если она действительно есть.

  Интересно, что Сельма Лагерлеф чрезвычайно объективна и безоценочна, правдива даже тогда, когда, кажется, это не выгодно или не принято. Умирающему человеку мерещится сияющий Иерусалим из Апокалипсиса, город-Рай, но окружает его грязный, тесный, серый, жестокий город. Такой похожий на Христа внешне араб на самом деле только мусульманский дервиш, не стоит обманываться. Святая земля станет могилой для некоторых, в том числе и детей (из северного климата не так просто переселиться в южный). На реальной твердой земле невозможно оторваться от экономики. Территория чудес - не географическая, а зона сердец и человеческих отношений. Благородная помощь врагу, жалость к оставленной женщине, разница страсти, любви и дружбы - вот где территория настоящих чудес.

  Феноменально: у Сельмы Лагерлеф - все правы! Это здорово. Правы те, кто по зову сердца едут в Иерусалим, и правы те, кто остается на родине. Правы в высокой любви к Богу и правы в обычной, "бытовой" любви к человеку, земле. Правы даже ошибающиеся (не знаю уж, как так получается), потому что ошибаются ради великого (хотя бы в их понимании). Вознаграждение получает живущий в своей вере искренне, не творящий зла намеренно. Видящий мотивы и стремления сердца Бог всё исправляет, покрывает и милует.

  Па-беларуску...

  Тут...

  Трохі супярэчлівае ўражанне ад кнігі. Мне спадабалася, але... Паспрабую сабраць думкі. Лёгка напісана, часам па лёгкасці нагадвала Кроніна. Шмат дробных гісторый накшталт меладрам, або прыпавесцяў, або сямейных легендаў пра тое, як сустрэліся бабуля і дзядуля (з элементам надрыву і цуду), або павучальных апавяданняў з абавязковай перамогай маралі. Нібыта я не вельмі люблю салодкія меладрамы (але горкія драмы я люблю яшчэ менш, а тут іх няма). Аднак многія гісторыі напісаны неяк натуральна, аўтэнтычна-фальклорна, з адсылкамі ў народную містыку-казку з духамі, супадзеннямі або хрысціянскімі няяўнымі цудамі. Чамусьці не ўзнікала вялікага непрымання або цынічнага скепсісу (а маглі б лёгка ўзнікнуць).

  З іншага боку, вельмі праўдзіва і рэалістычна паказаны шлях веры, і непрыкметная мяжа фанатызму, і балючы выбар паміж уласнай мэтай і мэтай, якую ставяць блізкія. Я ведаю з асабістага досведу і досведу знаёмых гэтае жаданне сысці ў "дасканалае" жыццё і дасканалыя стасункі, якое часам эгаістычна разбурае стасункі чалавечыя. З аднаго боку - жыццё паводле веры, з другога - раны, нанесеныя блізкім. І ясна ж, што поўнагадовая дзяўчына, якая хоча сысці з сям'і не замуж, а фактычна ў манастыр, можа сама прымаць рашэнні. Так, родным балюча. Але гэта яе жыццё. Мы ж самі кажам, што бацькі не павінны пражываць жыццё за дарослых дзяцей.

  Цікавыя многія этнаграфічныя дэталі. Як фармуецца меркаванне вясковага грамадства - якія ўчынкі выклікаюць павагу. Прыхільнасць да зямлі і родавай сядзібы продкаў. Лакальная міфалогія, якая пераходзіць мяжу казкі і ўрываецца ў рэальнае жыццё. Яшчэ жывыя тыя, хто ўступаў у зносіны з ляснымі духамі. Яшчэ жыве праклён роду (генетычнае адхіленне, якое перадаецца па мужчынскай лініі, сказалі б мы).

  Цікавы Ерусалім пачатку 20-га стагоддзя. Яффа без Тэль-Авіва. Сваркі хрысціян, што здзіўляць мусульман. Побыт шматлікіх перасяленцаў з усіх канцоў свету. Легенды пра святыя месцы, часам расказаныя з лёгкай іроніяй, часам - з містычным запалам. Праўдзівасць апісання без прыхарошвання і прыгажосць, калі яна сапраўды ёсць. Адкрываючыся не ўсім.

  Цікава, што Сельма Лагерлёф надзвычай аб'ектыўная і безацэнкавая, праўдзівая нават тады, калі, здаецца, гэта не выгодна ці не прынята. Паміраючы, чалавек мроіць зіхоткі Ерусалім з Апакаліпсісу, горад-Рай, але атачае яго брудны, цесны, шэры, жорсткі горад. Такі падобны да Хрыста знешне араб насамрэч толькі мусульманскі дэрвіш, не варта падманвацца. Святая зямля стане магілай для некаторых, у тым ліку і дзяцей (з паўночнага клімату не так проста перасяліцца ў паўднёвы). На рэальнай цвёрдай зямлі немагчыма адарвацца ад эканомікі. Тэрыторыя цудаў - не геаграфічная тэрыторыя, а зона сэрцаў і чалавечых стасункаў. Высакародная дапамога ворагу, шкадаванне да пакінутай жанчыны, розніца кахання і любві - вось дзе тэрыторыя сапраўдных цудаў.

  Фенаменальна: у Сельмы Лагерлёф - усе маюць рацыю! Гэта выдатна. Маюць рацыю тыя, хто па закліку сэрца едуць у Ерусалім, і маюць рацыю тыя, хто застаецца на радзіме. Маюць рацыю ў высокай любові да Бога і маюць рацыю ў звычайнай, "побытавай" любові да чалавека, роднай зямлі. Маюць рацыю нават тыя, хто памыляецца (не ведаю ўжо, як так атрымліваецца), таму што памыляюцца дзеля вялікага (прынамсі ў іх разуменні). Узнагароджанне атрымлівае той, хто жыве ў сваёй веры шчыра, не чыніць зла наўмысна. Бог, які бачыць намеры і імкненні сэрца, усё выпраўляе, пакрывае і мілуе.

  27 понравилось

  4

  839