Ташаккурнома
Ушбу лойиҳани амалга оширишда менга кўп одам кўмаклашди. Ҳар сафар тўхтаб қолган чоғимда кимдир пайдо бўлиб, олдинга қараб силжишимга туртки берган, десам ҳам бўлади. Аввалига Тиффани Ричардс иқтисодиёт ҳақидаги китобнинг бозори чаққон бўлишига қатъий ишонч билдирди. Унинг руҳлантириши ушбу китобнинг илк парчаларини оққа кўчиришимга сабаб бўлди. Табиса Гриффиндан эса лойиҳани У. У. Нортонга элтиб бергани учун умрбод миннатдорман.
Ундан кейин ҳам ишимни давом эттиришимда бошқалар ёрдам қўлини чўзди. Тиффани ва Табисанинг кўмакларидан сўнг яна бошқа ажойиб инсонларни учратдим. Тина Беннет агент учун керакли барча хислатларга эга эди: ақлли, қўллаб-қувватлашни биладиган ва доим янги ғояларга қизиқувчан. Бу орада Дрейк МакФилини учратганим яна бир омад бўлди, у китобни таҳрирлаш вазифасини ўз бўйнига олди. Битта одам ҳам китоб таҳрирлашга, ҳам компания бошқаришга, ҳам Нобель мукофоти совриндорларига ёрдам беришга қандай қилиб вақт топаркан, билмадим. Лекин Дрейк МакФили барига улгуради ва мен унинг тажрибаси ҳамда фикрларидан катта манфаат кўрганим рост. Албатта, Ив Лазовитз биринчи нашр ўз вақтида чиқиши учун Дрейкка кўмаклашди. Шунчаки кўмаклашмади, балки буни синчковлик ва эътибор билан бажарди. Жефф Шрев меҳрибон одам бўлишига қарамай, иккинчи нашрни тайёрлашда қаттиққўллик билан йўл-йўриқ кўрсатиб турди. Улар мени қўллаб-қувватлаб турмаганида (ва топшириш учун сўнгги муддатни белгиламаганида), бу китоб ҳали ҳам чала қўлёзма бўлиб бир бурчакда ивирсиб ётган бўларди.
Мери Эллен Мур ва Даниэл Кутасов тадқиқот бўйича ўз ёрдамини таклиф этишди ва мен эътибордан четда қолдирган фактлар, сонлар ҳамда турли ҳазилларни топишда ёрдамлашдилар. Муваффақиятли уч иқтисодчи ўз иш режаларининг тиғизлигига қарамай, қўлёзманинг биринчи таҳририни ўқиб чиқишга ва фикрлари билан бўлишишга вақт топишди. Улар: Бёртон Малкиел, Роберт Уиллис ва Кеннес Рогофф. Бу уч инсон ўз соҳасидаги энг йирик олимлардандир ва ҳар бирининг вақти жуда ҳам қимматли. Ҳаттоки Роберт Жонсон ҳам меҳрибонлик кўрсатиб, иккинчи нашрда қўшилган халқаро иқтисодиёт бўлимини ўқиб чиқди. Мен унинг ушбу мавзудаги ўз билимларини бўлишишга тайёр турганлигини жуда ҳам қадрлайман.
Шунингдек, “The Economist” газетасининг собиқ муҳаррирлари олдида ҳам қарздорман. Китобнинг биринчи таҳририни тугатаётганимда, Жон Миклетвейт сахийлик билан бироз муддатга ишни тўхтатиб туриб, озгина дам олишимга рухсат берди, китоб ёзиб тугатилгач эса, ўқиб фикрини билдириш истаги борлигини айтди. Анн Ройдан эса муносиб сарлавҳа топиб бергани учун миннатдорман. Жон ҳам, Анн ҳам оиласи ва ўз китобларидан ортиб муҳаррирлик учун вақт ажратгани кишида ҳавас уйғотади.
Яқинда эса Чикаго университетидаги Ҳарис давлат мактаби ва Дартмет коллежи менга бир-биридан ажойиб талабаларни ўқитишим ва ушбу китоб сингари лойиҳаларни давом эттиришим учун қулай шароитларда уларда ишлашни таклиф этишди. Ҳарис мактабининг собиқ декани Сюзан Маер илмий ғояларни оддий халқ учун ҳам тушунарли қилиб ўргатиш тўғрисидаги таклифимни қизғин қўллаб-қувватлади. Дартметда Брюс Сасердот ҳам илм-фан, ҳам сув чанғиси билан шуғулланишда менга жуда зўр шерик бўлди.
Бундан ташқари, бошқача бир қарздорлигим ҳам бор. Бу китобда тилга олинган ғояларнинг кўпчилиги ўзимники эмас. Аксинча, мен асрлар давомида буюк мутафаккирлар шакллантирган билимларнинг ажойиб маъно-мазмунини тушунарли тилга ўгирган бир таржимонман холос. Ишим қандайдир қийматга эга бўлса, буларнинг барчаси ана шу кўп асрлик тафаккур дурдоналари туфайлидир. Умид қиламанки, ушбу китоб ўша билим хазинасига бўлган чексиз ҳурматим ифодаси ўлароқ хизмат қилади.
Ва ниҳоят, мавзуга қизиқишимга сабабчи бўлган, мени руҳлантирган инсонларга миннатдорчилигимни билдирмоқчиман. Мен юқорида иқтисодиёт фани унча яхши ўқитилмайди, деган фикрни айтиб ўтдим. Бу рост. Бироқ моҳир педагоглар ҳам учраб туради. Омадим келиб, менга кўп нарса ўргатган муносиб инсонлар билан бирга ўқидим ва ишладим. Улар: Гэри Беккер, Боб Уиллис, Кен Рогофф, Роберт Уиллиг, Кристина Пакссон, Дункан Снидал, Алан Крюгер, Пол Портней, Семюэл Пельцман, Дон Корси, Пол Волкер. Умид қиламанки, бу китоб кўплаб янги китобхонлар ва талабаларнинг билиму иштиёқини янада оширишга хизмат қилади.
