Калядны стол. Некулінарная кніга

Перад Новым годам мне напісала Зараслава і прапанавала даслаць два асобнікі яе новай кнігі: адзін для мяне, другі для розыгрышу ў тэлеграм-канале. Кнігу я разыграла і пачала чытаць сама. Першая кніга Камінскай “Русалкі клічуць”, якая выйшла ў 2017 годзе, была вельмі ўдалым дэбютам маладой аўтаркі. За яе Зараслава і атрымала прэмію “Дэбют” у намінацыі проза. Таму ў мяне былі вялікія спадзяванні на другую, і яны цалкам апраўдаліся, хоць кніга атрымалася зусім не такой, як дэбютная. “Калядны стол” не дарэмна мае падзагаловак “некулінарная кніга”. Сапраўды, гэта не зборнік рэцэптаў, а зборнік апавяданняў пра ежу і ўспаміны. Вельмі часта розныя прыемныя моманты з нашага жыцця маюць не толькі нейкую візуалізацыю карцінкамі ў галаве, а яшчэ і асацыююцца з нейкімі пахамі ці нават смакам. Напрыклад, для Зараславы дзяцінства мае пах рондаля з бульбай, над якім даводзілася дыхаць, калі хварэеш. Атрымліваецца, што “Калядны стол” — аўтабіяграфічная кніга, якая будзе цікавая нават тым, хто нічога не ведае пра аўтарку. Ежа — гэта тое, што нас аб’ядноўвае, збірае за вялікім сталом сваякоў, суседзяў, сяброў. Кожны мае свае харчовыя прывычкі, у кожнай сям’і свае традыцыі, звязаныя з ежай. Яны могуць быць падобнымі, як, напрыклад, аліўе на Новы год. Але ж нават рэцэпт аліўе ў кожнай сям’і адрозніваецца, і тым цікавей. Гэта прыгожае выданне ў цвёрдай вокладцы з прыемнай крэмавай паперай. Цёплыя і смачныя ілюстрацыі зрабіла Вера Драздова. На іх боршч, тварожны пірог, слоікі з сочывам і іншыя апетытныя стравы. Таму калі ў снежні будзеце думаць, што падарыць сваім блізкім на зімовыя святы, то вельмі раю звярнуць увагу на гэтую кнігу.

Кніга складаецца з невялікіх апавяданняў прысвечаных розным стравам ды гісторыям, якія гэтыя стравы цягнуць за сабой з памяці, але не ўсе. Ёсць цалкам прыдуманыя апавяданні. Напрыклад пра старую прадавачку, якая пасля працы забірае да сябе чэкі з крамы і вывучае іх дома, спрабуючы прыдумаць кім можа з'яўляцца іх уладальнік.Мне гэта гісторыя вельмі спадабалась. А таксама гісторыя пра бацьку, які прыехаў праведаць дачку ў інтэрнаце, і праз прыступ гіперапекі да яго на нейкі час прыходзіць жаданне каб дачка памерла раней за яго і маці, бо хто ж інакш будзе за ёй прыглядаць калі здарыцца наадварот. Такога, здаецца, не было нават у Кінга. Гісторыі якія з'яўляюцца нібыта біяграфічнымі таксама цікавыя і некаторыя нават будуць знаёмыя для чытачоў. Бо хто ў дзяцінстве не дыхаў хворы над парам ад бульбы ды пад коўдрай? Ці каму бабуля не распавядала пра тое, як у часы вайны бульбяныя ачысткі былі зусім танюсенькімі, каб бульбіна была хоць крышачку большая. Увогуле тут для кожнага знойдзецца цікавая гісторыя ад чытання якой можна атрымаць асалоду.

Добра, калі вы маеце калядна-навагоднія традыцыі. Мае ж скураныя гадаваліся ў сем'ях, дзе фантазія не сягала далей за тазік аліўе і "Іронію лёсу", таму цяпер мусяць ствараць свае традыцыі самастойна. Адна з іх - чытаць на святы што-небудзь з адпаведным настроем. Летась гэта быў "Калядны харал" Дыкенса, а сёлета - "Калядны стол" Зараславы Камінскай (тазік аліўе, дарэчы, таксама захамячылі - гэта святое).

Прачытаўшы назву, можна засумнявацца: ці не збор рэцэптаў перад вамі? На гэты выпадак аўтарка зрабіла вельмі дарэчную дапіску "Некулінарная кніга", што адпавядае рэчаіснасці. Ежа тут сапраўды ёсць, прычым смачна апісаная: калі хтосьці кусае варэнік, чытач можа адчуць на сабе пырскі. Таму перад сном лепей не слухаць (ёсць рызыка зладзіць начны набег на лядоўню - ведаю пэўна, бо скураная так і рабіла).

Кніга, аднак, не столькі пра ежу, колькі пра ўспаміны, часам цёплыя, а часам вусцішныя (на выявах). Прычым падчас чытання міжвольна згадваецца нешта сваё. Пераканаўся, што той жа эфект і ў іншых - варта пачаць абмеркаванне кнігі, як успаміны ліюцца ў кожнага, бы з цэбра. Можна прабавіць цэлы вечар, згадваючы утульныя сямейныя традыцыі ды прысмакі.

Адзінага сюжэта ў "Каляднага стала" няма: выданне ўяўляе сабой зборнік невялікіх аповедаў, якія можна чытаць па парадку або проста як заманецца. Не магу не адзначыць і псіхалагічнасць: спакваля тэкст выклікае роздумы, якія выходзяць далёка за межы калядна-харчовай тэматыкі. Недарма кніга ўзяла прэмію Цёткі і 3-е месца прэміі Гедройца.

Як на мяне, зборніку не хапіла выразнай канцоўкі. Аднак што калі ў гэтым і ёсць план, бо працяг пішам мы самі?