Сiвая легенда. Ладдзя Роспачы. Цыганскi кароль

– Больш за ўсё я не люблю прыходзіць па беларусаў, – урэшце сказала яна [смерць]. – Яны такія прагныя да жыцця, што я пачынаю думаць: ці не памылілася я са сваёй работай. І яны так любяць гэтую зямлю, што я ў сваіх пячорах пачынаю на хвіліну зайздросціць ім.

Яны, аднак, не спалохаліся і дагмат бясхібнасці Бога падсеклі пад корань, кажучы, што нават ён робіць шмат непатрэбнага на гэтай зямлі. Напрыклад, цыцкі ў мужчын. Не было яшчэ на свеце мужчыны, якому б яны хоць раз спатрэбіліся. А калі Творца задумаў упрыгожыць імі мужчыну - то чаму прыляпіў іх на месцы, што заўсёды прыкрытае вопраткай?

А глог цвіў над зямлёю, і гэта было сапраўды як эдэм, у якім гучаў ціхі і пяшчотны смех, ці то зайцаў, ці, можа, самаго жыцця.

– Ты не верыш у рай?
– Так не бывае, каб і тут і там было добра. А мне добра тут.

Я маўчаў усе апошнія дні, таму што ведаў: разяў я рот, і я пачну крычаць, і гэты крык ніколі не скончыцца.

Досыць ляжаць нам каменнаю крушняй!
Што мы, урэшце, як Марка, бядуем?
З тлустага панства збудуем свінюшні,
З дзевак старых - касцёлы збудуем.
Турмы для катаў - збудуем з судзяў,
З уладароў - выбаровыя ямы...
Покуль жывём мы - датуль мы людзі,
А ў смерці будзем... людзьмі таксама.

- І ўсё ж я шляхціц, - з гонарам сказаў Яноўскі. - Няма жыцця. Дзякуй табе, харошая, але сёння мне хочацца смерці.

• Сёння яму хочацца... Можа, заўтра табе яе зусім не захочацца, ды позна будзе.

Нічога няма прыгажэй за жаночы твар у прыцемку. Таму, напэўна, і кахаюць у гэты час.

Дурное, агіднае рамяство— вайна.