Жених панны Дануси. Повести, рассказы

Мастацтва і містыка лепей, чым палітыка.

Страшэны час на зломе эпох. Невялічкая кампанія сустракае яго ў старым доме, старасьвецкім будынку "з мансардай і разьблёнымі калонамі, пацямнелы ад часу", у доме, які назаўтра "экс-пра-пры-… Госпадзе, гэта ж вымавіць немагчыма…" забярэ новая ўлада. Пір падчас чумы. Будучыня зацягнута туманам і змрокам. Апошняя ноч старых сяброў, якую яны бавяць, распавядаючы жахлівыя паданні старога Мінска, бо чым страшнейшы час – тым прыемней слухаць выдуманыя жахі…

І вось кожны з гэтай кампаніі - уладальніца дома Дарота, яе сяброўка Зося, былы арыстакрат, а зараз актор Улад, мастак Ной і нейкі фалькларыст ва ўзросце (пра якога мне есць што сказаць асобна, але аб гэтым далей) - успамінаюць містычныя гісторыі, якія яны некалі пачулі ці нават самі былі іх сведкамі. Адныя паданні прыходзяць з глыбіні стагоддзяў, іншыя падзеі адбываюцца зусім нядаўна - як, напрыклад, добра знаёмая мінчукам гісторыя пра лошыцкі прывід. Адныя містычныя эпізоды атрымліваюць па выніках нейкае звычайнае матэрыялістычнае тлумачэнне і прымушаюць нават усміхнуцца, іншыя так і застаюцца таямнічымі. І, трэба адзначыць, што ў абодвух катэгорый ёсць сваеасаблівае хараство.

Аповесць цалкам апраўдвае ўдакладненне "містычная" - яна менавіта такая і ёсць, містычная, загадкавая і атмасферная. І павінна спадабацца і знаўцам жанру, і аматарам беларускіх паданняў (а ўвогуле - любых паданняў). Але ёсць у аповесці адна рэч, якую я ніяк не магу ўхваліць і якая па жывым рэзала мяне падчас усяго чытання. Навошта, ну навошта, адкажыце вы мне, патрэбна было ўводзіць у кампанію герояў Андрэя Беларэцкага, цудоўны, моцны, яскравы і, напэўна, самы прывабны вобраз беларускай літаратуры? Навошта пераўтвараць яго, моцнага і маладога, у старога расчараваннага ў жыцці? Не чапайце мары майго юнацтва! І, нават калі адхіснуць эмоцыі, створаны вобраз ніяк не суадносіцца з арыгіналам (а "Дзікае паляванне..." я ведаю амаль на памяць). Каб не гэта - усё было б зусім цудоўна. І жахлівая містыка, і яшчэ больш чорная рэальнасць.

— Стой, гад! — стрэлы за сьпіной ужо не турбавалі. Сьветлая беларуская будучыня была тут.

Волшебно, завораживающе, прекрасно... И одновременно с тем мрачно, таинственно, увлекательно. Неожиданно открыв для себя творчество Людмилы Ивановны Рублевской, теперь не могу перестать её читать. Первая часть сборника "Ночи на Плебанских мельницах" унесет вас в годы Гражданской войны. Подходящая обстановка для того, чтобы главные герои рассказывали страшные истории. Каждая из них - особенная, проникнутая завораживающей атмосферой истории Беларуси. И в конце - неожиданные выводы, которые, правда, ещё нужно уметь разглядеть. И отдельное - реверанс в сторону "Дикой охоты короля Стаха" В. Короткевича - за это особенное спасибо. "Старосветские мифы города Б" - красивые, интересные, со своей моралью истории, основой которых стали древнегреческие мифы, а антуражем - белорусский город Б. Герои - совсем не древнегреческие боги и не античные красавицы, а обыкновенные люди, однако, и они умеют попадать в порой самые невероятные истории. Рассказы "Слово чести", "Ликантроп", "Тени забытого карнавала", "Стакан тьмы с привкусом крови" отсылают нас к разным историческим событиям, важным для Беларуси. Здесь и восстание Кастуся Калиновского с его последствиями для инсургентов, и послереволюционные перипетии. Всё это приправлено своей долей мистики, что щедро добавляет сюжету привлекательности. Рассказ "Железная кнопка", наверное, единственный почти совсем не мистический, но жизненный и приятный в этой своей жизненности. "Харис, Эрос, Агапэ" заставит вас немного пофилософствовать, а "Жених панны Дануси" вызовет самые разные чувства, воскресив в памяти некоторые известные в литературе сюжеты. А "Дневник пани" - отдельная филигранная история, наполненная каким-то невесомым, словно прозрачная вуаль, средневековым очарованием. И ещё, очень ясно видно, что Людмила Ивановна очень любит свою страну, её богатую историю, она вовлечена в каждую эпоху, которую описывает, она буквально сливается с ней. Невероятная красота языка (пусть я даже и читала в переводе) и богатейшая фантазия сразу же сделали Людмилу Рублевскую, пожалуй, одной из моих любимейших современных писательниц.