
Віктар Марціновіч, здаецца, стварыў новы і даволі цікавы тып антыўтопіі - лінгвістычны. Бо знікненне інстытутаў сям'і і шлюбу, таталітарнае грамадства і культ асалоды мы ўжо бачылі і ў класікаў жанру, і ў сучасных аўтараў. Але калі Хакслі ці Оруэл будавалі свае творы на нейкім агульначалавечым падмурку, дык у Марціновіча будучыня тычыцца, у першую чаргу, Беларусі і цалкам вынікае з сучаснай моўнай сітуацыі. Не, зразумела, я не веру ў то, што мова можа пераўтварыцца ў наркотык, але ізноў стаць забароненай - чаму не?.. Тым больш, што якраз гэта ўжо было - крыху болей за сто гадоў прайшло з таго моманту, калі ў Расійскай імперыі дазволілі друкаваць кнігі, часопісы, газеты на беларускай мове. А гісторыі, на жаль, уласціва рухацца па спіралі.
І ўсё ж такі... мова як наркотык - ёсць нешта цікавае, нешта прывабнае ў гэтай думкі. Два супрацьлеглых погляда - барыга, які з рызыкай возіць мову з Варшавы, і джанкі, які сядзіць на мове, то бок купляе фрагменты з тэкстамі, каб злавіць чарговы прыход. Кожны з іх распавядае сваю гісторыю, і паступова з гэтых двух версій паўстае поўная карціна, насычаная яскравымі падрабязнасцямі. Ёсць яшчэ два героя, дакладней сукупнасцей герояў. Дзяржнаркакантроль, які завесіў горад сацыяльнай рэкламай, які выкрывае злачынствы, звязаныя з продажам, захоўваннем, спажываннем мовы, а да таго ж шукае мову ў замежжы, каб знішчаць ці захоўваць у сваіх сутарэннях. І кітайскія трыяды (бо Кітай да таго часу паспяхова захапіў суседзяў, стварыў з імі "Саюзныя дзяржавы", а у гістарычным цэнтры Мінска ўтварыўся шумны і мітуслівы чайна-таун), якія кантралююць гандаль мовай і супрацоўнічаюць з падпольнымі беларускімі арганізацыямі (у якія, на жаль, даволі складана паверыць). У гэтым чатырохкутніку і адбываюцца асноўныя падзеі, якія час ад часу выглядаюць занадта незвычайна нават для антыўтопіі.
Але ёсць асобныя моманты, якія прабіраюць да дрыжыкаў, але ёсць пытанне, адказ на якое я паабяцала адшукаць, але ёсць такі знаёмы і такі незнаёмы Мінск, але ёсць выдатны і ў нечым нават геніяльны канец рамана. Нарэшце, гэта гісторыя проста чапляе і зацягвае з першых старонак, бо закранае надзвычай важнае пытанне нашай адметнасці. Так, мова - далёка не асноўная прыкмета нацыі. І прыклады адшукаюцца вельмі хутка - ангельская мова ў ЗША і Ірландыі, французская - у Бельгіі, партугальская - у Бразіліі і г.д. Але я цалкам згодна з прафесарам К. Хейлі: "Страта мовы - нібы бомба, скінутая на Луўр. Калі знікае мова, памірае культура". І мне бы вельмі хацелася, каб маі дзеці, калі б не размаўлялі, дык хаця б ведалі ту мову, якую я называю роднай.

Комментарии 24
Ваш комментарий
, чтобы оставить комментарий.
I як, адшукалi адказ на пытанне? :)
Насамрэч, не. :) На жаль, мы выконваем не ўсе абяцанні, нават абяцанні самому сябе.
Так понял, что кал Хаксли и Оруэлла не идет ни в какое сравнение с калом Российской империи
Знакомые слова? :) Неа, не угадали. Совсем.
Как проникновенно ты написала. Я очень рада, что роман понравился.
А финал крутой, да? Приятно, что Мартинович трезво смотрит на многие вещи.
Мне, если честно, тяжело далось. Хотела ещё кучу всего написать, но сложно такие вещи формулировать, даже для себя, не говоря уже о записи, многое на каком-то интуитивном уровне.
Финал отличный, согласна. Меня слегка смущали сопротивленцы и их главная барышня - как-то это слегка наивно смотрелось, но в целом здраво написано.