Аўтар манаграфіі Анатоль Цітоў – прызнаны спецыяліст па геральдыцы, адзін з першых адраджаў гэты накірунак у беларускай гістарыяграфіі яшчэ у савецкі час. Спачатку пачалося ўсё з палеаграфіі, яле паступова цікавасць да гербаў і іх чытання преамагла. І вось ужо ў 1983 годзе выходзіць яго “Гербы беларускіх гарадоў”, затым былі іншыя, не меньш значныя працы.
“Геральдыка Беларусі” быццам падсумоўвае працяглы і плённы час працы аўтара ў гэтай галіне. Калі чытаеш дадзеную кнігу – адчуваеш з якой цеплынёй А. Цітоў ставіўся да прадмета свайго даследвання, як баліць у яго душа за тыя часы зняважлівых адносінаў, страчанных магчымасцей і вынікаў прац, страчаных крыніц, што і зараз недзе пыляцца ў запасніках архіваў Масквы, ці Пецярбурга – дзе, не ведае сёння ніхто, бо шматлікія пошукі пакуль не далі сваіх вынікаў.
Кніга прысвечана не толькі гарадской геральдыцы, як гэта можа падацца на першы погляд. Гэта перш за ўсё агульная праца, таму ў ёй прадстаўлены ўсе яе галіны: прыватнаўласніцкая, канфесійная, у меньшым аб’ёме – карпарацыйная сімволікі. Значную ўвагу Анатоль Цітоў надае зямельнай сімволіцы, перш за ўсё – гісторыі ўзнікнення і развіцця агульнадзяржаўнага герба “Пагоня” ў розныя перыяды яго існавання – ад вытокаў сімвала да XX стагоддзя. Гродна, Наваградак, Нясвіж, Магілёў, Копысь, Чаўсы… верагодна няма таго больш-меньш значнага населенага пункта, выяву гербу ці пячаткі якога б не змясціў А. Цітоў у сваёй кнізе. Тое ж самае датычыцца і прыватнай геральдыцы: Агінскія, Астрожкія, Валовічы, Гальшанскія, Бжэзінскія, Ільінічы, Масальскія, Сапегі, Тышкевічы, Чартарыйскія, Хадкевічы і яшчэ многія інш. знакамітыя адвагай і ўкладам у развіццё Айчыны шляхецкія роды прадстаўлены на старонках гэтага выдання.
Кніга ў факталагічным плане неаднолькавая. Калі прадмова паўстае перад намі сухой і невыразнай, быццам са старонак акадэмічнай энцыклапедыі, то ўжо ў наступнай главе, прысвечанай асноўным паняццям і тэрміналогіі, а яшчэ больш у крыніцавым і гістарыяграфічным аглядзе аўтар свой аналіз разбаўляе цікавымі гістарычнымі выпадкамі і сітуацыямі, якія робяць “Геральдыку Беларусі” не толькі навукова значнай, але прыемнай для чытання нават зусім не знаёмаму з тэмай чытачу. Для гэтага аўтар падрабязна спыняецца на спецыфіцы “чытання” і складання гербоў, так што пазнаёміўшыся з гэтай кнігай, чалавек зможа паспрабаваць скласці асабісты герб, альбо “прачытаць” гісторыю свойго роднага месца, альбо роду, канешне калі ён мае слаўных продкаў у мінулым са сваімі гербамі :-).
Спецыялістам будзе цікава пазнаёміцца са шматлікімі выявамі (часцей за ўсё каляровымі) пячатак і гербаў, шматлікіх гарадоў, дзяржаўных устаноў, шляхецкіх фамілій – больш за 400 фатакопій і замалёўкаў, сапраўдны падарунак. Тым, хто не знаём з геральдыкай гэта таксама будзе вельмі цікава. Як гаворыцца: “Лепш адзін раз убачыць, чым сто разоў прачытаць”.
9 понравилось
