У беларускай літаратуры ўжо стала традыцыяй, што пісьменнікі, якія перакрочваюць свой 50-гадовы рубеж, - пішуць аўтабіяграфічныя кнігі. Так было, напрыклад, і з Вінцэсем Мудровым, ў якога ў 2004 годзе выйшла аўтабіграфічная кніга «Ператвораныя ў попел» пра прыгоды юнацтва за савецкім часам. Мудрова згадваю не выпадкова, бо іншая яго дакументальная кніга «Альбом сямейны», па-мойму, стала правобразам зборніка гарадзенскага барда, акцёра і пісьменніка Віктара Шалкевіча «Requiem па непатрэбным рэчам». Мудроўскі «Альбом сямейны» ўяўляе сабой кнігу эсэ пра розныя рэчы, а таксама пра сацыяльныя і культурныя з'явы, якія звязаныя з савецкай эпохай – ад прычосак і клёшаў, да «зорак» футбола і кіно. Віктар Шалкевіч у сваёй новай кнізе абмежаваўся толькі рэчамі, якія выклікаюць у яго біяграфічныя рэфлексіі, або непасрэдна звязаныя з біяграфіяй і нават паўплывалі на яе, напрыклад, гітара, якую бацькі купілі да 18-годдзя.
Праз згадкі пра розныя рэчы – радыёлу «Урал-57», матацыкл «Восход – 2М», кітайскую аўтаручку, бацькоўскую папругу і нават сабачую будку каля бацькоўскай хаты – Шалкевіч распавядае пра сваё дзяцінства і юнацтва. Як слухаў «варожыя галасы» па радыёле, як напісаў першыя вершы кітайскай аўтаручкай і як ездзіў у Вільню на матацыкле.
Хто асабіста ведае Шалкевіча, ці прынамсі хоць раз прысутнічаў на яго канцэрце, лёгка пачуе ў яго кнізе голас аўтара – з адмысловымі барвамі, з лёгка пазнавальным шалкевічаўскім гумарам і показкамі. З кнігі таксама можна даведацца шмат цікавых падрабязнасцяў з жыцця аўтара – напрыклад, як упершыню ён напісаў песню, або пра тое, як здымаўся ў кіно падчас службы ў войску, ці чаму не любіць шарыкавыя аўтаручкі.
Сярод асноўных аб'ектаў згадак і ўспамінаў у кнізе выступае роднае мястэчка Шалкевіча Поразава, што на Гарадзеншчыне. Згадаў аўтар і бацькоў, і братоў, і суседзяў, і школьных сяброў з настаўнікамі, і цырульніка Вітка Дуброўскага, і дуб, які рос перад бацькоўскай хатай, і шмат чаго іншага.
А завяршаецца кніга расповедам пра кнігу амерыканскага астранома Рэя «Зоркі». Гэтая кніга ў перакладзе на расейскую мову патрапіла да Шалкевіча ў дзіцячым узросце – па ёй ён вывучаў зорнае неба. Ужо ў дарослым узросце на гэтую кнігу, якая некалі стала адмысловым падручнікам пазнавання свету, Шалкевіч натрапіў у наваёркскай кнігарні, і кніга паехала з ім у Гародню, дзе заняла адпаведнае месца ў кніжнай шафе. Час ад часу Шалкевіч дастае яе з паліцы і ператвараецца ў хлопчыка, над якім бясконцым зорабегам сягае зорнае неба.
12 понравилось
