Песняры імперыі. Расійская літаратура і каланіялізм

Шматлікія нацыянальныя паўстанні ў ХІХ ст. у Еўропе і ў царскай Расійскай імперыі высмоктвалі ўсе сілы з малых народаў, у той час як імперыі маглі развівацца на поўную моц без асаблівых перашкодаў. Але іншага выйсця ў паняволеных нацыяў не было. Пра гэта добра сказаў Рамуальд Траўгут [Romuald Traugutt], адзін з кіраўнікоў польскага паўстання 1863 г. супраць царскай Расіі. Калі ў яго запыталіся, чаму ён далучыўся да паўстання, Траўгут, хоць і быў кніжным чалавекам, нясмелым і са слабой фізічнай канстытуцыяй, адказаў: "Бог патрабуе ад чалавека дабрадзейнасці, а дабрадзейнасці значна цяжэй дасягнуць ва ўмовах рабства, чым ва ўмовах свабоды".