
Пераклады
Wild_Iris
- 1 227 книг

Ваша оценка
Ваша оценка
С Пьером и Кристиной мы знакомимся в тот момент, когда мужчину прихватил радикулит, но при этом он собирается на ужин. Ужины по средам – обязательное мероприятие, на него приводят гостей, чтобы выбрать из них самого глупого. Пришедший по вызову доктор Аршамбо вспоминает подобные студенческие развлечения - вечеринки уродок, на которых самой некрасивой девушке вручали приз. Пьер уверен, что ужин с дураком гораздо смешнее, к тому же ему удалось отыскать такой изумительный экземпляр, что победа обеспечена. Кристина пытается объяснить, что нельзя издеваться над несчастными людьми. Но Пьер не собирается уступать жене, доведя ситуацию до конфликта.
Уже первая сцена показалась мне знакомой, напомнив виденный давно фильм. Однако комедия Франсиса Вебера - тот случай, когда известный сюжет не мешает наслаждаться комическими ситуациями и диалогами. Драматург представляет на суд зрителей поистине неординарный экземпляр олуха, "дурака со страстью", как сказал о нём Пьер. Франсуа Пиньон увлечен сборкой спичечных моделей и своим пристрастием он успеет заморочить мозги каждому.
Пьер готов держать пари: "С этим Пиньоном и его макетами, я уверен – дело в шляпе!"
Для того, чтобы полностью раскрыть таланты "дурака", автор вводит в повествование интригу – уход Кристины. Как бы ни был важен ужин и возможность победы, Пьер понимает, что жена куда важнее. Ради примирения он готов пойти на многое, но сначала нужно узнать, куда ушла Кристина (или к кому)?
Пересказывать события нет смысла – они разворачиваются с немыслимой скоростью, а, самое смешное, двигателем служат рекомендации "дурака". Невольно все персонажи начинают действовать по плану Пиньона. Сразу вспоминаются многочисленные пословицы на данную тему:
Свяжись с дураком, сам дурак будешь.
Услужливый дурак опаснее врага (И. Крылов).
Совсем бы умный человек, кабы не такой дурак.
Козла бойся спереди, коня сзади, а дурака со всех сторон.
Один дурак напутает, десяти умникам не распутать.
Закончить свои впечатления о комедии хочется словами Михаила Лермонтова: "Всё это было бы смешно, когда бы не было так грустно". Сцена, в которой Пиньон уговаривает Кристину возвратиться к мужу, показывает нам доброе и отзывчивое сердце "дурака", вызывая слёзы на глазах, но заключительная фраза убивает наповал...
Возможно, стоило бы остановиться на предпоследней?
Тогда бы это была совсем иная пьеса...

Перш-наперш мне хацелася б падзякаваць перакладчыкам за любоўную працу над арыгіналам. Я не валодаю французскай, але чытаць замежныя п'есы па-беларуску было надзвычай лёгка і прыемна — позірк аніводнага разу не зачапіўся за няўклюдную канструкцыю, а ў нецікавыя моманты заўсёды можна было скарыстацца з падрэдагаванай парады каралевы Вікторыі: заплюшчыць вочы... то бок прымусіць розум забыцца на дакучлівую нуду і думаць пра сціплае хараство тэксту.
«Сямейнае падабенства» (Аньес Жаўі, Жан-П’ер Бакры)
Тут хапіла б літаральна пары слоў: «сямейныя сваркі». Пры жаданні іх можна замяніць любым словаспалучэннем з прапанаваных: затоеныя крыўды, дзіцячая нянавісць, разумовая недаспеласць, эмацыянальныя катаванні. Лепш за ўсё хіба падыдзе «сямейная п'янка»... прашу прабачэння, «бяседа» — гэта знойдзе водгук ў сэрцы кожнага і абудзіць патрэбныя адчуванні і ўспаміны.
У падтытуле твора ёсць пазнака «камедыя». Сапраўды, нават тое, што называюць «побытавым брудам», можна абмаляваць дасціпна і ўмела, аднак гэта не той выпадак. На працягу ўсяго дзеяння не адбываецца амаль нічога, вось толькі зграя дарослых Homo sapiens па чарзе цкуе кожнага з іх, імкнучыся патрапіць у самыя маральна балючыя месцы — і трапляе ўдала. Хто-небудзь з чытачоў можа адчуць сябе пяшчотным сынам рымскага цэзара, якога ў спёку прымусілі назіраць за крывавымі і занадта доўгімі баямі без правілаў. Але на гладыятарскіх відовішчах заўсёды будуць гледачы, і таму гэтую ідэю варта прадаць беларускаму тэлебачанню: раптам атрымаецца папулярны сітком, дарма што перанос на нацыянальную глебу будзе лёгка ажыццявіць. Смутак.
«Вясельная вандроўка» (Даніэль Буланжэ)
Прафесар-інтэлектуал і побач з ім жанчына-студэнтка, жанчына-каханка, жанчына-дурніца, жанчына-прасталытка — вядома, кім жа яшчэ можа быць жанчына ў старой недобрай літаратуры. Цудоўная пара займаецца акрабатыкай на бязлюднай райскай выспе і паспяхова выядае адно адному мазгі (я б хацела перадаць з экрана прывітанні на ўсю краіну аўтарам папярэдняга твору). Усё гэта прыпраўлена нейкім карабельна-капітанскім сімвалізмам ды іншымі гумілёўскімі і грынаўскімі тропамі, перакручанымі самым панылым чынам. Дзесьці на сярэдзіне п'есы я заснула, але пабачыла кашмар пра тое, як з яе вылецеў непрыстойны папугай, і прачнулася ад пякучага жаху. Пасля гэтага я пачала перагортваць старонкі вельмі хутка і не магу з упэўненасцю сказаць, чым скончылася справа. Здаецца, Яна стамілася ад ева-і-адамаўшчыны і кінула Яго. А можа, ніколі нават з Ім не была — прынамсі, усёй сваёй зменлівай і складанай натурай — і замест гэтага працавала ў партовым бардэлі. Ашаламляльнае пранікненне ў жаночую псіхіку, ці як там любяць пісаць на вокладках бэстсэлераў? Так, гэта таксама названа камедыяй. Смутачак.
«Вячэра з дурнем» (Франсіс Вэбэр)
Бальзам на сэрца, чаканы і спраўджаны. Толькi гэты твор, па шчырасці, цікавіў мяне ў гэтым зборніку, бо я бачыла французскую экранізацыю («Ужин с придурком») і беларускую пастаноўку («Вячэра з прыдуркам»; Мікалай Пінігін, гэтым сказана ўсё), і абедзве пакінулі пасля сябе цалкам станоўчае ўражанне, якога першакрыніца не сапсавала. Ані кроплі смутку, ані кропелькі смутачку!
Якімі захапляльнымі справамі займаюцца героі п'есы? Перадгісторыя досыць кароткая: кожны тыдзень паспяховы кніжны выдавец ці хтосьці з яго сяброў запрашае ў госці знаёмага дурня, каб добра правесці вечар у здзеках са слабейшага. А сама гісторыя? Натуральна, аднаго разу наладжаная сістэма дае збой, і высвятляецца, што пыхлівыя прынізяцца, заганныя атрымаюць паводле сваіх справаў, узнагародай добрага чалавека будзе сама яго дабрыня, а ўбогія духам так-такі раней за багатых увойдуць у Царства Нябеснае — і ўся азначаная праграма пройдзе як мага весялей. Такая мараль працуе далёка не заўсёды, але сустракацца з ёю ў мастацтве бывае прыемна. Самую грунтоўную і суцяшальную выснову, якую можна выцягнуць з прапанаванага няхітрага сюжэту, некалі падала дарагая сяброўка, з якой мы разам былі на спектаклі і якой вельмі спадабаліся аповеды галоўнага героя пра яго архітэктурныя будынкі з запалак. «Паслухай, — сказала яна, — але ж мы з табой таксама прыдуркі, я з маім рынга, ты са сваімі іерогліфамі, і гэта добра, праўда? Бо той прыдурак, Франсуа, ён страшна файны». Так, быць можа, усе мы крыху дурні, калі гаворка ідзе пра тое, што мы любім. І гэта добра, шаноўнае спадарства. Гэта файна.
Такім чынам, у гэтым томе «Вячэра» — адзіны тэкст, які не выклікае нуды і агіды, бо аўтар ведае, як падаць шурпаты жыццёвы гумар і на якія клавiшы чытацкай душы націснуць, каб закрануць яе. Але справы густу вырашаюцца дзіўным чынам, і калі ў вас будзе жаданне пачытаць што-небудзь на добрай беларускай мове, варта паспрабаваць цэлы зборнік. Раптам ў вашых вачах п'ёсы Жаўі, Бакры і Буланжэ набудуць асаблівы сэнс, адмысловае ззянне? Гэта было б цудоўна — як заўсёды, калі тэкст знаходзіць свайго чытача.

Дурак, который меньше, чем за час, доводит твою жену до адюльтера, а тебя до налогового инспектора фантастика, а?

КРИСТИНА: Может, примешь обезболивающее?
ПЬЕР: Да… Чуть-чуть виски, пожалуйста.